Zowat zeventien ton aan goud- en zilvermunten, goudwerk en andere sierstukken transporteerde het bergingsbedrijf Odyssey Marine Exploration in 2007 naar Florida, waar het zijn thuisbasis heeft. Eerlijk gevonden, voor de zuidkust van Portugal. Nu keert de schat definitief terug. Naar Spanje.
Opsporen van scheepswrakken
Een toevalstreffer was het allerminst in 2007. Odyssey Marine Exploration is gespecialiseerd in het opsporen van scheepswrakken. Het dweilt de wereldzeeën af met hoogtechnologische sonars en heeft een multidisciplinair wetenschapsteam aan boord.
Het is een drijvend laboratorium dat de klok rond de zeebodem scant. Sinds zijn oprichting in 1994 deed het meer dan driehonderd vondsten.
Extatisch
In mei 2007 was Odyssey Marine Exploration extatisch. Op de bodem van de Atlantische Oceaan, voor de kust van Portugal, had het in een brede cirkel rond een scheepswrak duizenden objecten in edelmetaal aangetroffen.
Met 14.000 digitale robotbeelden stelde het een fotomozaïek van de zeebodem samen.
382 miljoen euro
De omvang was ongezien. Er waren 900.000 zilveren pesos, 5.800 gouden pesos en zowat tweeduizend koperen en tinnen baren. Het zou de grootste onderzeese muntschat zijn. De waarde is geschat op 382 miljoen euro.
Met een officiële exportlicentie transporteerde Odyssey Marine Exploration de schat naar Florida. Conform de Amerikaanse wet bracht het de stukken het land binnen met een ‘admiralty arrest action'. Die bepaalt dat eventuele rechthebbenden een claim kunnen indienen.
Hoewel de schattenjagers hun vondst ietwat verbloemd als ‘Black Swan' omschreven, kwamen die claims ook.
Bitse strijd
De voorbije vijf jaar heeft zich een bitse juridische strijd afgespeeld. Spanje maakte aanspraak op de schat omdat de munten uit het Spaanse galjoen Nuestra Senora de las Mercedes kwamen. Het schip zonk in 1804.
Ook Peru mengde zich in het debat. De munten werden namelijk in 1796 geslagen in Lima. Zelfs afstammelingen van de toenmalige bemanning deden een poging een deel van de schat te verwerven.
Moeilijke kluif
Juristen hadden er een moeilijke kluif aan. De wetgeving is niet sluitend. Voor scheepswrakken bestaat er een Unesco-conventie, maar die geldt alleen voor de landen die ze ondertekenden.
Daarnaast zijn er reglementeringen voor de territoriale wateren, tot twaalf mijl buiten de kust. Voor de internationale wateren zijn die er amper. Behalve één uitzondering: een militair schip blijft eigendom van de staat.
Dat laatste is de spijker waarop Spanje is blijven hameren is. Het zegt dat de Mercedes tot de oorlogsvloot behoorde en bij een zeeslag gekelderd werd. Odyssey Marine Exploration heeft steeds volgehouden dat het schip op handelsmissie was.
Schat ophalen
Eind januari besliste het hof van beroep in Atlanta, Georgia, dat de schat definitief aan Spanje toebehoort. Gisteren stegen twee Hercules-transportvliegtuigen op om de schat op te halen.
Jose Ignacio Wert, de Spaanse minister van Cultuur, zei dat de objecten erkend worden als nationaal erfgoed en geëxposeerd worden in Spaanse musea. Hij sloot uit dat ze verkocht worden om de schuldenlast van het land te verlichten.
