Else Beekman
Een nieuw initiatief in de provincie Lleida in Catalonië wil landbouw en zonne-energie combineren in één project. Het plan is om 1.600 zonnepanelen te plaatsen op een perceel van 7,4 hectare. Tussen de zonnepanelen blijft ruimte over voor de teelt van wintergranen en olijfbomen, en voor landbouwmachines om te manouvreren.
Met deze combinatie wil de initiatiefnemer, Caparrella Solar SL voorkomen dat vruchtbare landbouwgrond wordt onttrokken aan de voedselproductie. Een veelgehoorde klacht bij installatie van grote zonneparken.
Volgens Caparrella Solar SL beslaan de zonnepanelen slechts 3.200 vierkante meter, dat is slechts 4,1% van het totale terrein. Daarmee zou het project geen klassieke zonneweide zijn, maar een zogeheten agrovoltaïsch systeem: een combinatie van energieopwekking en landbouw. De nominale elektrische capaciteit van het systeem bedraagt 0,8 megawatt, met een piekvermogen van 0,96 MWp. Caparrella Solar investeert ruim 936.000 euro in het project.
Zonneparken in Spanje kunnen paradijs voor beschermde soorten worden
Combinatie van landbouw en duurzame energieopwekking
Het initiatief wordt gepresenteerd als het eerste agrovoltaïsche park in de regio. Toch is Lleida niet de enige plek waar dit soort systemen worden getest. In Mollerussa, eveneens in Catalonië, loopt een proefproject van onderzoeksinstituut IRTA. Daarbij zijn zonnepanelen boven fruitbomen geplaatst. Ook daar wordt gekeken hoe landbouw en duurzame energieopwekking samen kunnen gaan.
De installatie komt op grotendeels braakliggend terrein in de regio Caparrella bij Lleida aan de zuidzijde van een deels vervallen masía (boerderij), die als beschermd erfgoed geldt. Op de muren van deze boerderij schilderde de Catalaanse streetart-kunstenaar Lily Brick een bekende muurschildering. Volgens het gemeentelijke bestemmingsplan mag er alleen ten zuiden van dit gebouw zonnepanelen worden geplaatst.
Lokale zorgen over landschapsvervuiling
Toch is niet iedereen enthousiast. Buurtbewoners zijn een petitie gestart tegen het plan. Esther Tusal, die op zo’n 300 meter van het perceel woont, spreekt van een vorm van greenwashing. “Het is een industrieel project dat zich groen voordoet. Het tast het landschap aan en staat haaks op het beleid om het agrarisch erfgoed van l’Horta te beschermen,” zegt ze. Inmiddels hebben zich 20 buurtbewoners bij haar bezwaren aangesloten. Die bezwaren willen ze formeel bij de gemeente indienen.
Op dit moment bevindt het project zich nog in een openbaar inspraakproces en kunnen inwoners nog bezwaren indienen. Ook de territoriale commissie van l’Horta overweegt bezwaar. Men ziet het project als tegenstrijdig beleid waar enerzijds wordt ingezet op modernisering van irrigatie en lokale landbouw, terwijl anderzijds vruchtbare landbouwgrond wordt opgeofferd voor zonnepanelen.
Pogingen tot landschapsintegratie
De ontwikkelaar zegt er juist alles aan te doen om het landschap te behouden. Men heeft al ruim 200 olijfbomen rond het perceel geplant. Binnenkort volgen er meer bomen om het terrein visueel af te schermen. “Over een paar jaar is het project nauwelijks nog zichtbaar,” aldus de initiatiefnemer. Bovendien wijst hij erop dat het perceel nu al doorkruist wordt door twee hoogspanningslijnen met elf masten. “Eén extra installatie zal dan weinig verschil maken.”
Spanningsveld tussen duurzaamheid en erfgoed
Het project belicht een breder spanningsveld dat op meer plekken in Spanje speelt: de behoefte aan duurzame energie versus het behoud van cultureel landschap. Hoewel de overheid vergroening stimuleert, groeit de weerstand wanneer deze vergroening tastbare gevolgen heeft voor het directe leefmilieu van burgers.
In en rond Lleida zijn momenteel meerdere zonneparken in ontwikkeling. In totaal zijn er plannen voor meer dan 80.000 extra zonnepanelen, verspreid over onder meer Quatre Pilans, Les Canals, Pedrós, Vinatesa, La Femosa en Canet. Sommige daarvan hebben al een bouwvergunning, andere bevinden zich nog in de aanvraagfase.
Demonstraties tegen “ongecontroleerde” groei zonneparken in Spanje