Else Beekman
Volgens het Instituto Geográfico National (IGN) komen er per jaar ongeveer 2.500 doorgaans onmerkbaar kleine aardbevingen voor.
Met de recente gebeurtenissen in Italië (Ferrara) en Bulgarije (Sofia) in gedachten, bovendien een jaar na de gebeurtenissen in Lorca, is het wellicht goed eens stil te staan bij de risico’s van deze natuurverschijnselen.
Gevolgen
Aardbevingen komen voor op plaatsen, waar verschillende aardlagen, maar ook continenten elkaar beroeren. Verschuivingen, die aldoor optreden door de inwerking van natuurkrachten in en van buiten onze planeet, kunnen naast voelbare, ook zichtbare gevolgen hebben.
Niet altijd zo ernstig als de Tóhoku-ramp in Japan (11 maart 2011), of die van Lorca (11 mei 2011), maar toch zodanig dat men zich afvraagt, waarom de wetenschap met al haar middelen niet in staat is bevingen te voorspellen.
Bouwverordening
Wie dagelijks de seismische kaartjes van het IGN bekijkt, zal zien dat Spanje tot die gebieden op Aarde behoort, waar het risico iets is verhoogd. Vandaar dat Spanje een algemene bouwverordening kent, die daaraan het hoofd moet bieden.
Het “Real Decreto 997/2002 (NCSR-02)” van 27 september 2002 geeft richtlijnen voor de constructie van gebouwen, die weerstand moeten kunnen bieden aan aardbevingen. Daardoor moeten persoonlijke ongelukken worden voorkomen en de economische schade van een beving worden beperkt.
De zwakke plek van deze regeling is dat zij zich richt op de constructie van gebouwen en niet op de planologische implicaties van het geheel van gebouwen dat een dorp of stad uitmaakt. De aardbeving van Lorca toont dit manco vanuit verschillende gezichtspunten.
Historische gebouwen
Evenals in het Italiaanse Ferrara (19 mei) werden in Lorca veel oudere en historische gebouwen beschadigd. Daar is maar weinig aan te doen.
Bovendien bleek, dat mensen die zich in huis bevonden relatief minder gevaar liepen, dan degenen op straat of in werkplaatsen.
In Lorca regende het materiaal van gevels en daken. Straten lagen er bezaaid met glas en stenen. Mede daardoor vielen er 10 doden. Een dichte bebouwing op gevoelige plaatsen kan bij aardbevingen een fatale uitwerking krijgen.
Gevoelig gebied
Het zuidoosten van Spanje, onder de lijn Cadiz-Alicante, vormt een gevoelig gebied omdat hier continentale aardplaten op elkaar botsen. Daarin bevinden zich regio’s die statistisch meer risico’s herbergen, dan andere.
Op dit ogenblik is er opvallend veel activiteit, nog van geringe sterkte, in het zeegebied vlak voor de kust van Almería, de Zee van Alboran. Daarnaast blijft Murcia een gebied met een hoger risico.
Omdat er wel gedegen bouwvoorschriften bestaan, maar geen stedebouwkundige aanpassingen, blijft het af te wachten welke gevolgen een nieuwe, sterke aardbeving in deze gebieden zal hebben.
Aanwijzingen
Het “Instituto Andaluz de Geofísica” geeft op het Internet bruikbare aanwijzingen (in het Spaans) wat te doen voor, tijdens en na het optreden van een beving. Vooral de raadgevingen over de voorbereiding op zo’n gebeurtenis zijn nuttig.
Met een minimale inspanning kan men bestaande risico’s leren beperken. Geen zware objecten boven op een kast leggen, weten waar de hoofdschakelaars van water, licht en gas zijn en het maken van een telefoonlijst met daarop de nummers van hulpverleners zijn daarvan enkele voorbeelden.
Binnen blijven
Mocht een aardbeving optreden is kalm blijven een eerste vereiste. Wie helder denkt, kan effectief handelen. De praktijk heeft inmiddels geleerd dat men buitenshuis in een dichte bebouwing meer gevaren loopt, dan door binnen te blijven.
Onder een tafel of in bed onder een deken kruipen, biedt meer kans er ongeschonden vanaf te komen, dan in paniek naar buiten te rennen om vervolgens door een omvallende schoorsteen of gebroken vensterglas te worden getroffen.
Berekeningen
Het was de aardbeving in Lorca en omgeving die er vorig jaar de aandacht op vestigde, dat de natuur altijd weer verrassingen in petto houdt. Hoewel men door metingen en statistieken wel begreep, dat er zich energie in de aardbodem opbouwde, was de onverwachte schok sterker dan berekeningen hadden voorspeld.
Daarin schuilt het echte gevaar van een aardbeving: het is de natuur om het even wat mensen kunnen uitrekenen. Ondanks alle negatieve, droevige aspecten hebben aardbevingen ook positieve gevolgen.
Het aantal werklozen daalde in Lorca ruim 2%, omdat velen werk vonden bij opruimwerk en herstel van de stad en zijn omgeving.
Bron: La Verdad, La Verdad, UGR,