Elize van Loon
In 2024 zijn in Spanje 887.000 dieren gebruikt voor wetenschappelijke en onderwijsdoeleinden. Dat zijn er veel, maar wel minder dan in voorgaande jaren. De cijfers laten een daling van 22,5% ten opzichte van 2023 en 37% ten opzichte van 2009, het eerste jaar van de statistieken. Deze gegevens zijn afkomstig uit het VIII Transparantierapport over Dierproeven, opgesteld door de Spaanse Confederatie van Wetenschappelijke Verenigingen (COSCE), in samenwerking met het Spaanse ministerie van Landbouw.
De betrokken instanties benadrukken dat het gebruik van proefdieren al jaren afneemt door strengere regelgeving, verbeterde onderzoeksmethoden en de ontwikkeling van alternatieven voor dierproeven. Wel zijn de proefdieren nog steeds nodig voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen en vaccins, en voor onderzoek.
Muizen en vogels meest ingezet
Volgens COSCE gaat het In bijna de helft van de dierproeven om muizen. Zij blijven essentieel voor biomedisch onderzoek vanwege hun genetische gelijkenis met mensen en hun rol bij het bestuderen van ziekten. Daarna volgen vissen (21%) en vogels (17%). Het aantal vissen daalde, het aantal vogels steeg juist. Dat geldt ook octopussen en reptielen, terwijl het gebruik van grote zoogdieren zoals koeien, paarden en honden daalde..
Hoe zwaar zijn de dierproeven?
Ongeveer de helft van de dierproeven valt in de categorie ‘licht’. Dat betekent dat de dieren weinig pijn of stress ervaren. Bijna 40 procent valt in de categorie ‘matig’ en 8 procent isl ‘zwaar belastend’. In een aantal gevallen werden dieren zonder bijkomend lijden gedood voor onderzoek.
Strenge regels en bescherming
Spanje hanteert strenge regels voor dierproeven. Voor ieder onderzoek is vooraf goedkeuring nodig. Onderzoekers zijn verplicht het welzijn van de dieren zoveel mogelijk te beschermen. Zij benadrukken dat dierproeven alleen worden uitgevoerd als er geen geschikte alternatieven zijn. Etische comissies beoordelen iedere procedure op de 3 V’s: vervanging, vermindering en verfijning.
Onderzoek naar ziekten
De dieren worden vooral ingezet voor biomedisch onderzoek. Daarbij gaat het vaak om onderzoek naar kanker, hart- en vaatziekten en het zenuwstelsel. Wetenschappers benadrukken dat dierproeven in sommige gevallen nog noodzakelijk zijn om nieuwe behandelingen te testen.
Meer openheid en nieuwe methoden
De Spaanse overheid wil meer transparantie. Onderzoeksinstellingen publiceren steeds vaker rapporten. Ook werken ze vaker aan alternatieven zoals menselijke celonderzoeken en computersimulaties. Het doel is om het aantal dierproeven verder te verminderen zonder de kwaliteit van het onderzoek te verliezen.