Elize van Loon
In de Sierra de Atapuerca, vlak bij de stad Burgos, zijn fossiele resten gevonden van rendieren. De ontdekking dat rendieren op het Iberisch schiereiland woonden, herschrijft de geschiedenis van een diersoort die tot nu toe vooral werd geassocieerd met noordelijke, koude streken.
Op de archeologische vindplaats Galería is een fossiele tand van een rendier (Rangifer) gevonden. Die is naar schatting tussen de 243.000 en 300.000 jaar oud. Daarmee is het niet alleen het oudste bewijs van rendieren op het schiereiland, maar gaat het ook om meest zuidelijke exemplaar dat ooit in Eurazië is ontdekt. Het wetenschappelijke tijdschrift Quaternary publiceerde over de vondst.
Rendieren leefden samen met mensen
Wetenschappers vonden de tand in dezelfde aardlaag waarin een deel van een menselijke schedel en diverse stenen werktuigen zijn gevonden. Dat bewijst dat rendieren in die tijd samenleefden met vroege bewoners van het gebied De aanwezigheid van deze tegen kou bestande dieren, bevestigt dat het klimaat in die periode vergelijkbaar was met dat van een ijstijd.
Een eerdere komst dan gedacht
Tot nu toe dachten wetenschappers dat rendieren pas zo’n 190.000 jaar geleden op het Iberisch schiereiland verschenen, door vondsten in grotten zoals Mollet en El Castillo. De ontdekking in Atapuerca vervroegt dit met zeker 100.000 jaar. Dat betekent dat de verspreiding van deze dieren naar het zuiden van Europa al veel eerder begon dan wetenschappers tot nu toe dachten.
Zuid-Europa als toevluchtsoord
Onderzoekers van het Nationaal Museum voor Natuurwetenschappen (MNCN-CSIC), het CENIEH en het IPHES-CERCA stellen dat het Iberisch schiereiland diende als toevluchtsoord voor soorten die niet aangepast waren aan extreme kou. De experts ontdekten ook vast dat dieren die wel van de kou hielden, zoals het rendier, verder naar het zuiden trokken dan eerder werd gedacht.
IJstijden en de mammoetsteppe
Tijdens de meest recente ijstijden breidde het ecosysteem van de zogenaamde “mammoetsteppe” zich uit. Behalve mammoeten leefden hier ook wolharige neushoorns en rendieren. Sommige van deze soorten bereikten zelfs het zuiden van Madrid en Granada — ver onder de breedtegraad van Atapuerca.
Een nieuw klimaatbeeld
Volgens de Nederlandse onderzoeker Jan van der Made, werkzaam bij het MNCN-CSIC, helpt het fossiel niet alleen bij het verfijnen van de datering van de aardlagen, maar toont het ook aan hoe intens de glaciale periodes waren voor de bewoners van het Iberisch Schiereiland tijdens het pleistoceen.
Recordaantal flamingokuikens in Fuente de Piedra Andalusíë