Chaos op Spaans spoor door treinstaking en schade door noodweer

Op maandagochtend 9 februari is de treinstaking in Spanje begonnen. Deze heeft nu al grote gevolgen voor het treinverkeer in het hele land. De actie uit protest tegen het gebrek aan veiligheid op het spoor duurt tot en met woensdag 11 februari. Drie dagen lang rijden duizenden treinen niet of met flinke vertraging. Na de recente dodelijke ongelukken en tal van andere incidenten eisen spoorwegmedewerkers meer aandacht en investeringen voor veiligheid op het spoor.

Normaal rijden dagelijks zo’n 4.600 treinen in Spanje. Door de staking vallen er veel uit, ondanks de hoge minimale dienstverlening die de overheid heeft opgelegd. Vooral reizigers met de korte afstandstreinen van Cercanías, regionale treinen en hogesnelheidslijnen krijgen te maken met problemen.

De staking vindt plaats op maandag 9, dinsdag 10 en woensdag 11 februari. Pogingen van het ministerie en de vakbonden om het conflict in de afgelopen dagen te sussen, hebben niet tot een akkoord geleid.

Miljoenen reizigers getroffen

Volgens schattingen zullen per dag ongeveer 1,3 miljoen reizigers worden geraakt door deze treinstaking. Vooral forenzen in en rond grote steden merken de impact. In de spitsuren rijden wel meer treinen dan daarbuiten, maar ook dan is het aanbod beperkt.

Bij de hogesnelheidstreinen zijn meer dan 350 ritten geschrapt. Het gaat om verbindingen van Renfe, Iryo en Ouigo. In het regionale verkeer vallen honderden diensten uit en bij de forensentreinen rijdt soms maar de helft van de normale dienstregeling.

Welke treinen en bedrijven doen mee?

Vrijwel het hele spoor wordt geraakt door de staking, al verschilt de impact per bedrijf en regio. De grootste machinistenvakbond Semaf riep als eerste op tot een landelijke staking bij de hele Renfe‑groep, zowel bij reizigersvervoer (hogesnelheid, lange afstand, middellange afstand en Cercanías) als bij Renfe Mercancías. Ook de vakbonden CCOO, UGT, CGT en de spoorvakbond Sindicato Ferroviario sloten zich daarbij aan.

Daarnaast geldt de staking ook voor particuliere aanbieders van hogesnelheidsvervoer, zoals Iryo en Ouigo, en voor diverse private goederenvervoerders. Bij spoorbeheerder Adif hebben niet alle bonden opgeroepen tot staking, maar door acties van onder meer CGT en het Sindicato Ferroviario wordt ook daar hinder verwacht.

Veiligheid na recente ongevallen

Aanleiding voor de staking zijn zorgen over de veiligheid op het spoor, na recente treinongevallen met dodelijke afloop bij Adamuz in Córdoba (46 doden) en Gelida in Barcelona (1 dode). De vakbonden willen structurele veranderingen, meer onderhoud en extra personeel. Ook verzetten zij zich tegen het uitbesteden van werkzaamheden aan private bedrijven. De eisen zijn vooral gericht aan infrastructuurbeheerder Adif en aan de minister van Transport, Óscar Puente.

Overleg zonder resultaat

Vorige week vonden meerdere gesprekken plaats tussen vakbonden en het ministerie. Daarbij kwamen voorstellen op tafel voor extra investeringen en strengere veiligheidsregels. Volgens de bonden zijn die toezeggingen onvoldoende concreet, vooral omdat extra uitgaven eerst goedgekeurd moeten worden door het ministerie van Financiën.

Ook in het weekend werd nog informeel overleg gevoerd, maar een doorbraak bleef uit. De staking loopt daarom door tot woensdagavond, tenzij er alsnog een akkoord wordt bereikt.

Minimale dienstverlening per type trein

De Spaanse overheid heeft voor vrijwel het hele land minimale diensten vastgesteld. Volgens het ministerie zijn deze nodig om essentiële verplaatsingen mogelijk te houden, al spreken de vakbonden van ‘te hoge’ of ‘misbruikte’ minimumpercentages.

• Cercanías: 75% van de treinen in de spits, 50% daarbuiten
• Media Distancia: 65% van de normale dienstregeling
• Hoge snelheid en lange afstand: 73% van de gebruikelijke treinen

Voor sommige regio’s gelden afwijkende regels. In Catalonië rijden Rodalies‑ en regionale treinen met een minimum van ongeveer 33% tot 66% van de diensten. In het Baskenland is dat 50% in de spits en 25% daarbuiten.

Treinuitval in Andalusië door noodweer

Afgezien van de staking was het treinverkeer in Andalusië al zwaar ontregeld door de stormen Leonardo en Marta. Alle type treinen hadden te maken met wijdverspreide annuleringen door regenval, overstromingen en aardverschuivingen. Alleen de Cercanías-trein tussen Málaga en Fuengirola rijdt en beperte diensten in Almería.

Het treinverkeer tussen Málaga en Madrid met de hogesnelheidsdienst AVE is voor onbepaalde tijd opgeschort. Behalve werkzaamheden om het spoor bij Adamuz na de treinramp te herstellen, vond ook een aardverschuiving plaats op het spoor bij Álora. Spoorbeheerder Adif en minister Óscar Puente spreken van “dagen” tot een week, afhankelijk van het noodweer.

Wat nu?

Reizigers in Spanje dienen hun reis goed te plannen. Controleer de dienstregeling kort voor vertrek en zoek waar mogelijk alternatieven. Vooral op populaire trajecten en in de spits kunnen vertragingen snel oplopen.