Else Beekman
Met december voor de deur kijken veel mensen in Spanje reikhalzend naar de weersverwachtingen. Of het nu gaat om vakantieplannen, de feestdagen of het openen van skigebieden: het weer speelt een hoofdrol. Nieuwe gegevens van het Europese weermodel geven nu de eerste aanwijzingen voor het decemberweer in Spanje, en dat zou wel eens een flinke omslag kunnen betekenen.
November sluit af met sterk wisselende temperaturen. Deze ‘thermische achtbaan’ wordt veroorzaakt door de afwisseling van luchtmassa’s van zeer uiteenlopende oorsprong. Daarbij kwam het in sommige delen van Spanje al tot sneeuwval op lage hoogtes, zware regenval en zelfs calima (stof uit de Sahara).
Hoe ziet december er normaal gesproken uit in Spanje?
Klimatologisch gezien is december de eerste wintermaand. Gemiddeld liggen de temperaturen dan 2 tot 4 graden lager dan in november. In berggebieden zoals de Pyreneeën komt het geregeld tot temperaturen onder de -10 °C. In het binnenland, met name op de hoogvlakte, zijn nachten vaak streng koud, terwijl het overdag aan de Middellandse Zeekust en in delen van Andalusië nog steeds 18 tot 20 graden kan worden.
Kans op sneeuw en regen
Delen van Spanje kunnen zich opmaken voor de eerste significante sneeuwval, vooral in de grote bergketens. December is doorgaans ook een van de natste maanden, vooral in de Atlantische regio’s zoals Galicië, het Cantabrisch gebied en delen van de Canarische Eilanden. Hier kan de neerslag oplopen tot meer dan 200 liter per vierkante meter. In tegenstelling hiermee blijft het aan de Middellandse Zeekust vaak relatief droog vergeleken met oktober, november en maart en april.
Wat zeggen de nieuwste verwachtingen?
Volgens de laatste update van het Europese weermodel wordt het in het noorden van Spanje mogelijk iets warmer dan gemiddeld tijdens de eerste helft van december: tussen 1 en 3 graden boven het normale niveau. In het zuiden, zoals Andalusië, Murcia en de Canarische Eilanden, lijken er voorlopig geen opvallende afwijkingen op stapel te staan.
Voor de tweede helft van de laatste maand van het jaar is er veel onzekerheid. Er lijkt geen grote koudegolf op komst, maar een uitgesproken warme trend blijft eveneens uit. Wel kan het plotselinge opwarmen van de stratosfeer nog gevolgen hebben voor het verdere verloop van de maand. Deze factor is echter moeilijk voorspelbaar, maar leidt soms tot een winterse weersomslag.
Neerslag: nat begin, mogelijk drogere tweede helft
De neerslagverwachting is lastiger te voorspellen. Voor de eerste helft van december wijzen de modellen op bovengemiddelde neerslag in Galicië, de Balearen, het zuidoosten en op de Canarische Eilanden. In andere gebieden is nog geen duidelijke trend te zien. Mogelijk zullen hogedrukgebieden in de tweede helft van de maand domineren, wat kan leiden tot droger weer.
Dynamisch maar nog geen winteralarm
Op dit moment zijn er geen duidelijke signalen voor een grote koude-inval of extreme sneeuwval in Spanje. Wel lijkt december te beginnen met een dynamisch weerbeeld en bovengemiddelde neerslag op sommige plekken. Wat de rest van de maand brengt, hangt sterk af van de atmosferische ontwikkelingen, waaronder het gedrag van de straalstroom en mogelijke blokkades in Europa.
Decembermaandvoorspelling van de ‘cabañuelas’
Naast de moderne weermodellen zijn er ook traditionele, niet-wetenschappelijke methodes die nog steeds worden geraadpleegd, zoals de zogeheten cabañuelas. Deze eeuwenoude volkswijsheid, waarbij het weer in bepaalde dagen van het jaar wordt geobserveerd om lange termijnvoorspellingen te doen, leeft nog steeds voort in Spanje. Een bekende vertegenwoordiger van deze benadering is Jorge Rey, een jonge weerliefhebber die landelijke bekendheid kreeg na zijn verrassend nauwkeurige voorspelling van storm Filomena in 2021.
Volgens Jorge Rey zal de eerste helft van december in Spanje waarschijnlijk worden gedomineerd door een zogenoemde “anticiclón estanco” – een stilhangend hogedrukgebied. Dat zou kunnen zorgen voor nevelige ochtenden, plaatselijke nachtvorst en relatief rustige dagen met milde temperaturen, vooral in het binnenland. Van een vroege winterinval is dus volgens hem voorlopig geen sprake.
Richting de tweede helft van december voorziet Rey een mogelijke verandering. Rond 18 of 19 december zou een depressie Spanje kunnen naderen, wat gepaard kan gaan met een lichte stijging van de temperaturen. Veel neerslag verwacht hij niet, maar de dynamiek van de atmosfeer kan wél veranderen.