Día del Padre in Spanje, Vaderdag maar anders dan je denkt

Het is vandaag weer Día del Padre, oftewel Vaderdag. In Spanje in ieder geval. Want waar deze dag in de meeste landen op een zondag valt, vieren Spanjaarden Vaderdag altijd op 19 maart. Die datum hangt samen met de katholieke feestdag van Sint-Jozef. Achter de Spaanse Día del Padre schuilt bovendien een bijzonder verhaal.

Op het eerste gezicht ziet de Spaanse Vaderdag er niet heel anders uit dan elders. Kinderen verrassen hun vader met een cadeautje, een kaart of een ontbijt. Maar de datum en de oorsprong maken deze dag wel net even anders.

Schooljuf aan de bakermat

We gaan terug naar 1948. De Madrileense schooljuf Manuela Vicente Ferrero werkte in Vallecas, een buitenwijk in het zuidoosten van Madrid. Zij kreeg klachten van vaders van haar leerlingen. Kinderen knutselden op school altijd cadeautjes voor Moederdag, maar vaders kregen nooit een knutselwerkje.

Onder het pseudoniem ‘Nely’ deed ze haar beklag in de Spaanse onderwijskrant El Magisterio Español. Ook vaders verdienden erkenning, vond ze. Ze besloot daarom 19 maart, de feestdag van Sint-Jozef, als datum te kiezen voor deze ‘nieuwe’ viering. Jozef, de echtgenoot van Maria, zag zij als een voorbeeldige vaderfiguur. Bovendien was hij de aardse vader van Jezus en wordt hij in de katholieke traditie gezien als een zorgzame en hardwerkende vader.

In het toen nog sterk katholieke en traditionele Spanje sloeg het idee al snel aan. Ferrero organiseerde daarop een kleine viering op school. Leerlingen maakten cadeautjes voor hun vader, er was een mis en een schoolfeestje.

In 1953 kreeg het idee al meer draagvlak toen het Spaanse warenhuis Galerías Preciados cadeaus voor Vaderdag begon te promoten. Het warenhuis, destijds een van de grootste van Spanje, zag al snel de commerciële waarde van de nieuwe feestdag. De eigenaar, Pepín Fernández, nam contact op met Ferrero en wilde haar idee zelfs overnemen of haar in dienst nemen. Dat wees ze af. Wel stelde de schooljuf een voorwaarde: het warenhuis zou meisjes aannemen die afstudeerden aan het colegio Santo Ángel, waar zij lesgaf. De campagne bleek een groot succes en droeg eraan bij dat Vaderdag in heel Spanje bekend werd.

Niet overal vrij op Vaderdag in Spanje

Hoewel Vaderdag Spanje een bekende feestdag is, betekent dat niet automatisch dat iedereen vrij is. Tegenwoordig is 19 maart alleen in sommige regio’s een officiële feestdag. De dag heeft in de loop der jaren zijn status als nationale feestdag verloren en wordt nu per regio bepaald. Dat komt doordat autonome regio’s zelf mogen kiezen welke dagen ze opnemen in hun officiële kalender.

In 2026 is Vaderdag alleen een vrije dag in de volgende regio’s: Valencia, Murcia, Galicië, Navarra en Baskenland. In de rest van Spanje is 19 maart een gewone werkdag. Doordat 19 maart in 2026 op een donderdag valt, kunnen sommige mensen hun vrije dag wel verlengen door de vrijdag vrij te nemen. Voor wie dat kan, ontstaat zo een lang weekend: een zogeheten puente.

Een bijzondere bijkomstigheid in 2026 is er ook. In de autonome stad Melilla valt op vrijdag 20 maart het Suikerfeest (Eid al-Fitr), waarmee het einde van de ramadan wordt gevierd. Omdat deze feestdag aansluit op Vaderdag,  ontstaat daar voor veel inwoners een lang weekend van vier dagen.

Vaderdag en Las Fallas in Valencia

In de regio Valencia heeft de Spaanse Vaderdag nog een extra betekenis. Op 19 maart eindigt namelijk het beroemde Fallas-festival en ter afsluting viert men dan La Cremà. Dat is hét moment om de lente mee in te luiden en steekt men enorme houten en kartonnen beelden in de brand.

Ook dit hangt samen met de patroonheilige Sint-Jozef. Hij geldt namelijk als de beschermheilige van timmerlieden. Zij verbrandden vroeger rond deze datum hun oude houtresten, een gebruik dat uiteindelijk uitgroeide tot het huidige festival. Daardoor vallen in Valencia Vaderdag, de feestdag van Sint-Jozef en het einde van Las Fallas op dezelfde dag.

Ook nog een mooie bijkomstigheid: of je nu Pepe, Jose of José heet, vandaag is het ook nog eens jouw naamdag in Spanje. Vader of niet, daar kan iedereen bij stilstaan.

Een oktober vol heiligen: vier je naamdag in Spanje