Else Beekman
Er is al veel bekend over misbruik in de katholieke kerk, maar ook in de Spaanse sportwereld komen steeds meer gevallen van misbruik aan het licht. Vooral minderjarigen lijken het slachtoffer.
De Spaanse krant El País startte een eigen onderzoek naar de impact van misbruik in de sport. Het landelijke dagblad stuurde een vragenlijst naar 152 sportbonden, topsportcentra en de mannen- en vrouwenteams in de meest prominente sporten. De krant stelde zowel vragen over seksueel misbruik als over psychologisch- en machtsmisbruik.
Weinig respons
El País kreeg slechts van een derde van de instellingen antwoord op de vragenlijst. Wegens een beperkte respons heeft de krant daarom zelf een analyse uitgevoerd van meldingen, vonnissen en openbaar bekende gevallen. Uit dit beperkte onderzoek komen al verontrustende cijfers naar voren: minstens 1.055 slachtoffers in 187 gevallen van misbruik in de afgelopen twee decennia.
Topje van de ijsberg
Van de gevallen die El País zelf heeft geregistreerd, was 82 procent van de slachtoffers minderjarig. Volgens Iñaki Alonso, deskundige op het gebied van kinderrechten, zijn deze cijfers nog maar het “topje van de ijsberg”. Hij geeft aan dat “de meeste gevallen worden opgelost en toegedekt: de coach wordt ontslagen, overgeplaatst, … Weinig gevallen leiden tot een formele aangifte”.
Wijdverbreid probleem
Hoewel precieze cijfers over misbruik in de sport ontbreken, wijst de helft van de slachtoffers een coach aan als dader. Misbruik blijkt voor te komen bij tenminste 37 sporten in Spanje. Desondanks lijkt er geen enkele prioriteit te zijn om het daadwerkelijk op te sporen of in kaart te brengen. Hoewel er volgens El País sprake is van een constante, zij het onzichtbare stroom meldingen.
Omvang probleem onduidelijk
Volgens een bron van de Consejo Superior de Deportes (CSD), het hoogste sportorgaan van Spanje, is “elk slachtoffer er een te veel. We moeten meedogenloos zijn op dit front.” De realiteit is dat niemand weet wat de omvang het probleem is. Er zijn talloze voorbeelden van misbruikmeldingen, bij bijvoorbeeld sportverenigingen, die niet bekend zijn bij de overkoepelende sportbonden. In het geval van racisme bestaan er duidelijke protocollen. Voor misbruik zijn die protocollen er echter niet.
Straffen
De straffen voor misbruikzaken variëren van boetes tot gevangenisstraf. Toch zijn er daders die na veroordeling gewoon bij een nieuwe club aan de slag gaan, waar ze door kunnen gaan met hun praktijken. Dit geeft aan dat het probleem, afgezien van de zaken die veel media-aandacht krijgen, weinig zichtbaar is.
Onduidelijke structuur voor meldingen
In theorie moet elke sportbond binnengekomen meldingen binnen 1 maand doorgeven aan de CSD, maar in de praktijk gebeurt dat niet. Er is geen duidelijke structuur die helpt om ’te waken over de sporters’. Sportbonden en het CSD hebben bovendien geen bevoegdheden om te straffen. Experts suggereren dat het Spaanse sporttribunaal (TAD) meer bevoegdheden zou moeten krijgen om sancties uit te delen.
“Ze willen het niet weten”
Er is weinig onderzoek gedaan naar misbruik in de sport, en sportorganisaties tonen terughoudendheid bij het geven van specifieke aantallen. Echt betrouwbare cijfers zijn dus niet bekend. Vaak is er wel geld beschikbaar voor cursussen, trainingen of preventie, maar niet voor daadwerkelijk onderzoek. Het lijkt erop dat “ze het niet willen weten”, zegt een sportbestuurder die zich toelegt op kinderbescherming.
Wet voor bescherming minderjarigen
Toch beschouwen instellingen zichzelf als pioniers op het gebied van kinderbescherming, ook al zwijgen ze meestal over wat ze weten. Sinds 2020 is de wet voor de bescherming van minderjarigen van kracht. Deze wet verplicht bonden en clubs om protocollen te hebben voor misbruikgevallen én iemand die verantwoordelijk is voor het beschermen van minderjarigen. Bij veel clubs is dit echter nog niet geregeld of is de verantwoordelijke voor deze zaken niet genoeg onderlegd op dit vlak.
Rubiales
Tot op heden is de werkelijke omvang van de situatie onbekend. De zaak Rubiales heeft misbruik in de sportwereld onder de aandacht gebracht en El País onthult met zijn eigen onderzoek de omvang van een verborgen probleem. Toch zijn er ondanks de bekende gevallen van misbruik, nog heel veel die onopgemerkt blijven.
Lees ook: Spanje wil wet ‘alleen ja is ja’ bij seksuele handelingen weer wijzigen