Else Beekman
Stel je voor: een dorpje van amper 39 inwoners dat het opneemt tegen drie enorme varkenshouderijen met duizenden dieren. Het klinkt als een ongelijke strijd, een soort David tegen Goliath. Toch heeft Navardún, gelegen in de rustige Bal d’Onsella-vallei in Zaragoza, bewezen dat klein niet hetzelfde is als machteloos.
“Dat we klein zijn betekent niet dat ze zomaar van ons winnen,” zegt Leire Mendive, de strijdvaardige burgemeester van Navardún in de krant El Diario. Haar dorp haalde onlangs de Spaanse krantenkoppen door de plannen voor drie mega-varkenshouderijen met in totaal 16.400 varkens te stoppen. Een indrukwekkende overwinning voor dit dorpje, dat tot voor kort vrijwel onbekend was bij het grote publiek.
Samen sterk tegen megastallen
Toen de inwoners van Navardún lucht kregen van de eerste plannen voor een varkenshouderij met 2.000 dieren, kwamen ze direct in actie. Onder leiding van Mendive werd een stevig juridisch verzet opgebouwd. En met succes: de vergunning werd ingetrokken. “We vierden dit als een grote overwinning,” vertelt ze, “maar toen ontdekten we dat er nóg twee projecten op tafel lagen, elk met ruim 7.000 varkens. We waren stomverbaasd.”
De strijd kreeg hierdoor een nog grotere omvang. Met behulp van deskundigen diende het dorp uitgebreide bezwaren in bij het INAGA, het instituut dat verantwoordelijk is voor milieubeoordelingen in Aragón. De belangrijkste argumenten: de geplande boerderijen zouden te dicht bij het dorp Gordués (officieel onderdeel van Navardún) liggen én het gebied kampt al jaren met ernstige droogte.
Milieu en leefbaarheid bedreigd
Mendive benadrukt hoe belangrijk het was om deze plannen te blokkeren. “We hebben hier nauwelijks water,” legt ze uit. “Een mega-varkenshouderij zou onze drinkwatervoorraad ernstig bedreigen. Bovendien zou deze het milieu flink vervuilen door meststoffen en ammoniakuitstoot. Dit zou desastreuze gevolgen hebben gehad voor de natuur en het toerisme, waar we zo afhankelijk van zijn.”
Daarnaast speelde het welzijn van de inwoners een grote rol. De komst van zulke intensieve veehouderijen zou volgens haar het einde betekenen voor het dorp. “Wie wil er nu nog wonen of vakantie vieren tussen de stank, insecten en vervuiling?”
Kleine dorpen kunnen het verschil maken
De beslissing van het INAGA was glashelder: de varkenshouderijen voldoen niet aan de wettelijke afstandseisen en brengen teveel risico’s met zich mee voor het milieu en de lokale gemeenschap. Mendive blijft voorzichtig optimistisch: “We hebben gewonnen, maar zijn nog waakzaam. De initiatiefnemers kunnen nog altijd naar de rechter stappen.”
Navardún is niet het enige dorp op de barricaden
Ook elders in Spanje gaan inwoners de barricaden op tegen mega-varkenshouderijen. In Cidones (Soria), een gemeente met amper 300 inwoners, protesteren bewoners tegen een project met ruim 4.300 varkens. Dat zou pal naast het populaire stuwmeer La Cuerda del Pozo terechtkomen. Zij vrezen ernstige milieuvervuiling, waterverontreiniging en schade aan de lokale economie en toeristische sector. Ondanks duizenden handtekeningen en steun van lokale overheden en milieuorganisaties zet de regionale regering van Castilla y León het project voorlopig door.
Gemeenten krijgen belangrijke stem in Castilla-La Mancha
De regionale overheid van Castilla-La Mancha geeft in dit opzicht een belangrijke, zo niet de belangrijkste stem aan individuele gemeenten. Die krijgen vooraf explicitiet de vraag of zij macro-varkenshouderijen willen toestaan op hun grondgebied of niet. De aanleiding voor dit verzoek is de afloop van de tijdelijke stopzetting van de milieuvergunningsprocedures voor 61 macroboerderijenin de regio. Als gemeenten dergelijke projecten niet wensen, zullen de milieuvergunningen niet worden behandeld en kunnen de bedrijven zich daar niet vestigen.
Lees ook: De grenzen in zicht voor Spaanse macroboerderijen