Else Beekman
Armoede rukt op, ook in de regio Valencia. Waar enerzijds investeerders de vruchten plukken van de populariteit van de stad en regio, zakken aan de andere kant duizenden gezinnen weg in een bestaan zonder basisvoorzieningen als water, licht of verwarming.
Dat blijkt uit een nieuw rapport over sociale uitsluiting in de regio Valencia. Dit laat zien dat 150.000 gezinnen in regelrechte krotten, overvolle flats of woningen zonder stromend water, elektriciteit of verwarming wonen. Deze wooncrisis raakt inmiddels één op de zeven inwoners van de regio.
Leven zonder water, licht of verwarming
Het rapport ‘Exclusión y desarrollo social en la Comunitat Valenciana’ werd opgesteld door de Stichting Foessa. Het stelt dat ruim 1,2 miljoen inwoners van de regio kampen met problemen op het gebied van huisvesting. Voor meer dan een miljoen huishoudens vormen onverwachte kosten een ramp. Die kunnen ze niet dragen. Verder kunnen zo’n 450.000 mensen hun huis niet voldoende verwarmen en hebben 38.500 mensen geen aansluiting op een rioleringssysteem. Tot slot beschikken 19.000 huishoudens niet over warm water.
Krottenwijken in 2026: leven zonder basisvoorzieningen
Het rapport wijst ook op de buurt San Marcelino, waar veel mensen in krotten wonen. Zij horen bij de 7,8% van de bevolking die leeft in een ‘onwaardige woonsituatie’. Denk hierbij aan wonen in een bouwvallig pand, een ernstig vervuilde omgeving of een woning zonder water, stroom of sanitaire voorzieningen als een toilet of douche.
Volgens de voorzitter van de wijkvereniging, Paco Marín, is deze nederzetting sinds de financiële crisis aan het groeien. Van één enkel onderkomen tot meerdere plekken waar nu veel families ‘wonen’. Door werkzaamheden aan het spoor zijn sommige bewoners verderop gaan zitten. Daardoor zijn nu ook nederzettingen ontstaan in La Torre en Turianova.
Naast deze krottenwijken bestaan er al volgens een analyse uit 2024 nog 39 andere gelijksoortige nederzettingen, waaronder in Quatre Carreres, Campanar, Orriols, Benimaclet, Natzaret en Malva-rosa.
Als bij een dergelijke onwaardige woonsituatie ook mensen met een onveilige woonsituatie worden meegeteld, bijvoorbeeld gezinnen die niet weten of ze mogen blijven, of wonen in een huis waar sprake is van mishandeling, loopt het aantal van mensen in probleemsituatie op het gebied van huisvesting op tot 700.000 mensen. Dat is 13,3% van de totale bevolking in de regio.
Ongelijkheid groeit bij elke crisis
De onderzoekers lichten toe dat de ongelijkheid wat woonsituaties betreft toeneemt bij elke crisis. Eerst was er de financiële crisis in 2008, toen de coronapandemie en vervolgens de crisis als gevolg van de natuurramp DANA. Hierdoor werden duizenden gezinnen uit hun woning gezet of zagen deze aftakelen, terwijl ondertussen investeerders van de situatie profiteerden door goedkope panden op te kopen om deze aan toeristen te verhuren.
Beperkte rol van de overheid
De onderzoekers wijzen op de te passieve rol hierin van de overheden. Er is een schromelijk gebrek aan sociale woningbouw, huurprijzen zijn nauwelijks gereguleerd en voor mensen die hun huis dreigen te verliezen schieten de beschermingsmaatregelen tekort. “De woningmarkt wordt overheerst door marktlogica, terwijl het recht op huisvesting in theorie wel bestaat”, aldus Foessa.
Protest voor betaalbaar wonen
Een maand geleden nog trokken honderden mensen in Valencia de straat op om te demonstreren voor het recht op een betaalbare woning. Deelnemers uitten hun zorgen en kritiek over stijgende huur- en koopprijzen, woningspdeculatie en het dreigende einde van beschermende maatregelen. Volgens de organisatoren is de wooncrisis een noodsituatie die snel ingrijpen van overheden vereist. Ze pleiten voor meer sociale huurwoningen en strengere regels, zodat wonen geen luxe wordt, maar een recht blijft voor iedereen.