Else Beekman
Zo waren daar berichten over gewelddadig politie-optreden in Madrid en Athene en alarmerende meldingen over de steeds verder stagnerende wereldhandel met het IMF dat Europa opeens vraagt delen van de Griekse schuld maar af te schrijven.
Deskundigen op het gebied van economie trekken zich waarschijnlijk langzaam toch de haren uit hun hoofden.
Nog geen paar weken nadat de Europese Centrale Bank met veel tamtam heeft laten weten de zaak binnen de eurozone wel even te regelen, is veel van de hoop daarop alweer in hete lucht opgelost.
Van het optimisme van ECB-president Mario Draghi is voor investeerders weinig meer overgebleven. Waar blijft hij met het “even” opkopen van staatsschulden? En hoe zit het nu met het geld voor Spanje en vooral voor Griekenland?
Erop of eronder
De economie-kenners roeren zich liever “even” niet, omdat hun wijsheid weinig meer kan zijn dan een blinde gok. Het is erop of eronder, voor Spanje, Portugal en Griekenland.
In een interview met de “Wall Street Journal” verklapte minister-president Mario Rajoy, dat hij de EU om een “bail-out” zou vragen, als de rente op langlopende leningen te hoog zou worden.
Had hij dat maar niet gezegd, want de rente op een juist geplaatste 10-jaars lening schoot omhoog over de 6% grens. Dat is dus veel te hoog voor de wankelende Spaanse economie.
Meer autonomie Catalonië
Of kwam het misschien door de mededeling van Artur Mas, leider van Catalonië, die liet weten dat daar op 25 november verkiezingen zullen worden gehouden voor meer autonomie.
Catalonië wil zo bereiken, dat het meer zelf-verdiend geld kan behouden, wat natuurlijk nadelig is voor de Spaanse staat.
Mariano Rajoy vertelde aan de Wall Street Journal dat hij met een “boeiende toestand” te maken had. De economische experts zullen dat met hem eens zijn. Dit wordt voor Spanje een fascinerende week.
Griekenland
Veel ernstiger is momenteel de toestand in Griekenland, dat niet alleen met een sociale crisis van formaat te maken heeft, maar vooral met gewelddadigheden en alsmaar nog verder oplopende schulden.
Binnen het Internationaal Monetaire Fonds en de EU, maar ook bij de ECB, zal het licht wel zijn opgegaan, dat hier een formidabele sociale explosie kan gaan plaatsvinden nu Griekse politieke partijen langzaamaan wel alle geloofwaardigheid bij bevolking en geldgevers hebben verloren.
Datzelfde begint ook in Spanje op te treden, dat op eenzelfde traject van ongeremde en onwijze bezuinigingen lijkt te zitten. Om groei te bevorderen in de economie moeten de belastingen omhoog, herinnert men zich. Toegegeven dat men dat vandaag aan de benzinepomp net iets minder merkt, mede vanwege dalende olieprijzen.
Pensioenen
Gemakkelijk gezegd overigens, want er schijnt geen Nobelprijswinnaar voor economie te bestaan op deze planeet die ook maar een zinnige oplossing voor deze al 5 jaar durende, steeds ernstiger wordende crisis weet.
Het enige dat Rajoy kon zeggen is dat hij toch aan de pensioenen wil komen. “We moeten voldoende flexibel blijven”, zo liet hij in de WSJ vermelden. Worden de pensioenen bevroren? Waarschijnlijk.
Daarmee worden zij kwasi-Nederlandse pensioenen die, als wij de Enkhuizer Almanak uit 1982 (pag. 219 en 225) mogen geloven, sinds 1977 nominaal niet meer in koopkracht zijn gestegen, hoewel zij van guldens toen, nu in euros worden uitgedrukt.
Ook de Spaanse gepensioneerde zal zodoende merken hoe inflatie en lasten aan zijn bevroren geld gaan knabbelen.
Nee, Rajoy wil juist de vervroegde uittreding gaan aanpakken. Niet meer met 60 met pensioen, maar doorwerken tot 65. Goed voor de totaal vastzittende arbeidsmarkt met zijn 25-plus procent arbeidslozen. Het gaat er maar om, wat voor de Spaanse staat het goedkoopste is, nietwaar?
Ooit sprak iemand, dat regeren vooruitzien betekent. Misschien willen de brillendragers in de regering hun glazen eens even oppoetsen?
Lovenswaardige pogingen
Alle gekheid op een stokje: wat Rajoy in New York terecht als een “fascinerende tijd” bestempelt, is het ook. Er bestaat geen twijfel over, dat externe invloeden de werkelijk lovenswaardige pogingen van de regering om zich een “Troika” van het lijf te houden om Spanje erdoor te laten ruïneren, sterk bemoeilijken.
Het getalm met en in Griekenland is daarvan maar één aspect. De inzakkende wereldhandel een volgend. Investeerders die zouden kunnen helpen, zoeken naar uitwegen voor hun kapitaal.
Zelfs de heilige koe, Duitsland, dreigt nu in een recessie te geraken met voor de vijfde maand in opeenvolging minder vertrouwen bij de bevolking over de handhaving van hun frivole koopkracht.
Ander bail-out-plan
Er zal voor Spanje daarom een “ander” bail-out plan moeten komen. Dat dit er komt is zeker, want waarom zou men daar anders zo lang over onderhandelen?
“Ik ben voor de EU,” verklapte Rajoy in New York, “maar daarvoor is wel een grotere eenheid nodig onder de deelnemers. We moeten de crisis hand in hand aanpakken. Daarvoor zijn we leden van de club!”
Of die 17 clubleden erg gelukkig zullen blijken met de volgende hoeveelheid miljarden voor ondermeer Spanje, is nog even de vraag. Met her en der verkiezingen op komst komt het op veel politiek gevoel aan om die dingen bij kiezers door te drukken, waarin markten en investeerders kennelijk steeds minder geloven.
Reuters, El País, Wall Street Journal