Saskia Plazier
Een 37-jarige man uit Catalonië is rond de jaarwisseling overleden na het organiseren van een besloten livestream waarin alcohol en drugs een rol speelden. Het incident roept ongemakkelijke vragen op over verantwoordelijkheid, verdienmodellen op sociale media en de rol van digitale platforms in Spanje.
De Spaanse politie onderzoekt de dood van de 37-jarige Catalaan Sergio Jiménez Ramos. Jiménez woonde in Vilanova i la Geltrú, een plaats op ongeveer drie kwartier rijden van Barcelona. Hij overleed op oudejaarsavond onder nog onduidelijke omstandigheden, kort nadat hij zelf een privé-livestream had opgezet waarin hij alcohol en drugs gebruikte.
De politie spreekt van een zogenoemde online ‘challenge’: een door Jiménez zelf georganiseerde en live uitgezonden sessie, bedoeld om betalende kijkers aan te trekken. De livestream vond plaats via een besloten videobelgesprek, waarvoor deelnemers tegen betaling toegang kregen.
Besloten livestream buiten de reguliere platforms om
Jiménez was geen bekende influencer en had ook geen grote groep volgers. Wel verscheen hij eerder enkele keren in video’s van Simón Pérez, een omstreden Spaanse influencer die al langer voor controverse zorgt. Pérez wordt in verband gebracht met grensoverschrijdend gedrag tijdens livestreams, waarin ook alcohol- en drugsgebruik voorkomen.
Verschillende platforms, waaronder TikTok en het relatief nieuwe livestreamplatform Kick, weerden Pérez na verschillende incidenten. Daarna verplaatste hij zijn online activiteiten steeds meer naar kleinere en besloten omgevingen.
De livestream van Jiménez vond plaats via Google Meet. Voor vijf euro per persoon, te betalen via Bizum (de Spaanse variant van Tikkie), met een maximum van tien deelnemers, konden kijkers live meekijken. Door Google Meet te gebruiken, bleef Jiménez buiten het directe toezicht en de moderatie die grote sociale platforms doorgaans hanteren.
Verklaringen van familie en media
Wat er precies gebeurde in de uren vóór het overlijden van Jiménez, die online ook bekendstond als Sancho, is nog onduidelijk en wordt onderzocht door de Mossos d’Esquadra, de Catalaanse politie. Spaanse media schrijven dat Jiménez tijdens de livestream alcohol en drugs gebruikte. Daarbij zouden aanwezige kijkers hem hebben aangemoedigd om steeds meer te gebruiken, onder meer het leegdrinken van een fles whisky. Volgens diezelfde berichtgeving ging het om aanzienlijke hoeveelheden binnen zeer korte tijd.
Zijn broer en zijn moeder troffen hem later levenloos aan. Ze verklaarden dat zijn computer nog aanstond en dat er stemmen te horen waren vanuit de livestream. In de kamer trof de politie onder meer een fles whisky en sporen van drugs aan.
Familieleden verklaarden daarnaast dat Jiménez onder psychiatrische behandeling stond en medicatie gebruikte die niet samen zou gaan met alcohol. Of en in hoeverre kijkers Jiménez hebben aangespoord of aangemoedigd, moet het onderzoek uitwijzen. Onderzoekers sluiten strafbare aanzetting niet uit.
Het ging om een privé-videobelgesprek. Daardoor is het mogelijk dat een van de deelnemers de sessie heeft opgenomen. In theorie kan een rechter informatie opvragen bij Google, het bedrijf achter Google Meet. Als deelnemers via Bizum betaalden, hebben de Mossos bovendien concrete aanknopingspunten om vast te stellen wie er bij betrokken waren.
Eerste geval in Spanje
Het overlijden van Jiménez geldt voor zover bekend als het eerste geval in Spanje waarbij iemand om het leven kwam tijdens een besloten livestream van deze aard. Eerder deed zich in Frankrijk een vergelijkbaar incident voor. Daar overleed de 36-jarige streamer Raphaël Graven tijdens een live-uitzending op het platform Kick, nadat hij zich tien dagen lang had opgesloten en deelnam aan extreme online uitdagingen met andere streamers.
Het incident vergroot ook in Spanje de druk op autoriteiten en platforms om na te denken over toezicht, verantwoordelijkheid en bescherming in de digitale ruimte.
Reacties en nasleep online
Het overlijden van Jiménez zorgde in zowel besloten als openbare online groepen voor felle discussies. De onderlinge beschuldigingen vliegen over en weer en komen vrijwel uitsluitend van gebruikers met anonieme accounts. De meest verhitte discussie draait om wat er precies gebeurde vlak voor het overlijden van Jiménez, wie daarbij aanwezig waren en in hoeverre hij mogelijk werd aangemoedigd.
Simón Pérez reageerde afgelopen maandag tijdens een livestream op de ontstane ophef. Zijn luchtige reactie maakt duidelijk dat de ernst van het incident binnen delen van deze online gemeenschap nauwelijks indruk heeft gemaakt. “Ik ga niet de gevangenis in, mensen. Er zijn een hoop mensen die livestreams doen om geld te verdienen voor drugs,” aldus Pérez.