Else Beekman
Het onderzoek werd uitgevoerd door de bosbouwschool van de Technische Universiteit van Madrid. Ze maakten gebruik van landschapsindexen om de densiteit van bossen te meten Het bracht interessante mogelijkheden aan het licht voor natuurbehoud- en herstel in Spanje.
Herkenning van gebieden voor natuurbehoud
De onderzoekers ontdekten dat er in deze bossen specifieke gebieden zijn die bijzonder geschikt zijn voor natuurbehoud (waarden boven 90%) en -herstel (waarden tussen 60% en 90%). Enerzijds keken ze naar de mate waarin de bossen verdeeld zijn over het landschap. Anderzijds identificeerden ze gebieden waar de natuur nog vrij intact is en gebieden waar het bos hersteld kan worden. In deze laatste gebieden zou herstel minder ingewikkeld en kostbaar zijn.
De rol van historie
Deze gebieden bevinden zich vooral in regio’s die historisch gezien minder door industrie beïnvloed zijn en meer gericht zijn op landbouw en bosbouw. Grote bossen en landbouwgronden typeren deze regio’s. De bergachtige landschappen of uitgestrekte weilanden in het westen van Spanje zouden de reden kunnen zijn dat deze gebieden minder industriële ontwikkeling hebben gekend.
Focus op ecologische verbetering
Het onderzoek toont aan dat de beste plekken voor natuurherstel vaak in de buurt van grotere natuurgebieden liggen. Herstel van deze gebieden zou een flinke ecologische boost geven, vooral in vergelijking met meer geïsoleerde locaties.
Innovatieve kaarten voor natuurbeheer
De onderzoekers hebben kaarten gemaakt (te zien via deze link) die de planning van bosbeheer en natuurbehoud in Spanje laten zien. Deze kaarten kunnen gebruikt worden om op grote schaal te bepalen waar natuurbeheer het meest effectief kan zijn.
Het belang van natuurbescherming
Sergio González-Ávila en Belén Martín, twee van de onderzoekers, benadrukken het belang van deze studie voor de bescherming en het beheer van de Spaanse natuur. De kaarten zijn niet alleen handig voor experts, maar ook voor iedereen die zich interesseert in natuurbehoud. Ze helpen om de biodiversiteit te bevorderen en te zorgen dat bossoorten blijven floreren.
Wat weten we eigenlijk van de bossen in Spanje?
Spanje herbergt ongeveer 28 miljoen hectare aan bosgebied, wat neerkomt op 55% van het nationale grondgebied. Het is op een na het EU-land met het grootste bosoppervlak. Deze bossen vormen een divers landschap variërend van pijnbomen tot eikenbossen en mengen zich met landelijke culturen en tradities.
Opvallend in Spanje’s bossen is de grote verscheidenheid aan boomsoorten; twaalf daarvan, waaronder verschillende soorten dennen en eiken, vormen 84% van het totale bosareaal. Dit bosareaal is verdeeld in 28% publiek en 72% privé-eigendom, wat een uitdaging vormt voor effectief beheer en behoud.
Klimaatverandering en bosbranden
De Spaanse bossen staan onder druk door klimaatverandering. Dat leidt tot toename van droogte en verhoogd risico op bosbranden. Deze ontwikkelingen zijn deels te wijten aan veranderd landgebruik door massale urbanisatie en het verlaten van landelijke gebieden. Dit heeft geleid tot een toename van droge en brandgevoelige vegetatie.
Verwoestijning in bossen
Ook bosoppervlakte in Spanje ondergaat een zeer ernstig proces van woestijnvorming. Dit lijkt tegenstrijdig, maar dat is het niet. Meer dan 370.000 vierkante kilometer bos in het land loopt het risico op woestijnvorming. Belangrijk om te weten is dat woestijnvorming niet betekent dat het land in een werkelijke woestijn verandert. Wel is er in dit geval sprake van wat bekend staat als “droge landen”. Dit zijn gedegradeerde gebieden waar struikgewas oprukt dat vatbaar is voor frequente droogtes en dus droge vegetatie die brandt in bosbranden. Op hun beurt verergeren branden de erosieprocessen en woestijnvorming. Een vicieuze cirkel die zichzelf voedt.
Greenpeace’s visie op bosbeheer
Greenpeace Spanje benadrukt het belang van een adaptief bosbeheer dat inspeelt op klimaatverandering. De organisatie stelt dat de prioriteiten voor actie niet gericht moeten zijn op massale herbebossing zonder dat er een later beheer wordt verzekerd. Dat zal namelijk juist bijdragen aan de toename van brandbare gebieden. In dit zin zijn het herstellen van traditionele agro-forestale landschappen en investeren in de landelijke economie essentieel om de Spaanse bossen veerkrachtiger te maken tegen intensieve bosbranden en andere klimaatrisico’s.
Bovendien is een toename van bosbewustzijn onder de bevolking om de Spaanse bossen te behouden en te beschermen noodzakelijk. Greenpeace pleit dan ook voor meer aandacht voor de ecologische, sociale en economische waarde van bossen en een grotere betrokkenheid van de lokale gemeenschappen bij het bosbeheer.
Lees ook: De mooiste Spaanse bossen voor een winterwandeling