Rajoy: "Euro blijft…"

De Spaanse minister president, Mariano Rajoy, bevestigde bij die gelegenheid dat “de euro blijft”. Hij deelde voorts mee dat men overeenkwam 1% van het gezamenlijke bruto nationaal product in de EU, ongeveer 150 miljard euro, voortaan te bestemmen voor stimulering van de economie.

Tegelijk met deze bijeenkomst, die tevens diende om een standpunt te bepalen voor de grote Europese Topconferentie op 27 en 28 juni, raakte de inhoud bekend van het rapport door twee organisatiebureau’s over de bankencrisis en de bezuinigingen in Spanje.

De Spaanse Centrale Bank liet daaruit weten, dat naar het oordeel van de bureau’s van Roland Berger en Oliver Wyman een bedrag tussen 51 en 62 miljard nodig zal zijn om een handvol ernstig noodlijdende banken weer grond onder hun voeten te verschaffen.

Een bedrag dat ruimschoots valt binnen de grenzen van het bedrag aan hulp, dat aan de Spaanse regering werd toegezegd: een bedrag van 100 miljard euro. De overige banken in Spanje bleken er feitelijk lang niet zo ongunstig voor te staan en zouden zichzelf met enige kostenverschuivingen kunnen redden.

Te hoge rente

Niettemin moet Spanje voor lopende leningen op de kapitaalmarkt een veel te hoge rente betalen. Een lening met een looptijd van 10 jaar kon dezer dagen nog slechts worden afgesloten tegen een rente juist boven 7%. De inschatting dat de Spaanse economie nog een paar jaren een neergang zal blijven vertonen, maakt zo’n rente onverdraaglijk.

Men zou de rente over die schuld nog wel, maar de schuld zelf niet meer kunnen terugbetalen. Daarom moeten er politieke oplossingen worden gevonden om groei op gang te brengen om ermee de kwaadaardige spiraal van telkens meer belastingen bij steeds minder bedrijvigheid te doorbreken.

Dat zal niet meevallen, omdat de hele wereld momenteel gebukt gaat onder het wegzakken van de grote Amerikaanse consumentenmarkt en die van Europa.

Duitsland

Bovendien is ‘de crisis’ nu ook duidelijk aangekomen in Duitsland, dat na 2007 de wind in de zeilen vond. De vermarkting ervan was door toedoen van Bundeskanzlerin Angela Merkel zo uitstekend, dat velen inderdaad zijn gaan geloven in het Duitse ‘System’ met zijn vermeende werklust, discipline en tegelijk zuinigheid. Daar kan men binnenkort weleens anders over gaan denken. Het was niet alles goud dat daar blonk.

Het Duitse Ifo-Instituut, dat onderzoek doet naar het zakenklimaat bij bijna 7.000 ondernemers, onthulde op 22 juni dat het vertrouwen in de economie voor de tweede achtereenvolgende maand in juni was gedaald tot het niveau van 2010.

Stella Wei Wang, econoom bij Nomura International Plc in Londen, concludeerde daaruit “dat het met de hele euro-zone neerwaarts gaat”.

Carsten Brzeski, econoom van de ING Groep in Brussel, vond dat Duitsland nu ook tekenen van verzwakking begint te vertonen. “Zelfs het meest solide schip kan in een zware storm slagzij gaan maken”, deelde hij mee.

Haast

Daarin vinden wij waarschijnlijk een verklaring voor de onverwacht grote haast die in politiek-Duitsland is ontstaan om een Europees Stabiliteits Mechanisme tot stand te brengen, danwel iets te doen met belasting op speculatieve geldtransacties en wellicht nog wat zgn. Euro-bonds daarbij.

Nog voor het parlement daar met zomerreces gaat, zou bondspresident Gauck snel wetswijzigingen moeten ondertekenen om de redding van Europa wellicht nog mogelijk te maken. De druk op hem is groot, vooral die van Frau Merkel die zich tot voor kort in alle toonaarden had verzet tegen dergelijke plannen.

Of Gauck gaat toegeven aan politieke druk nu zijn land begint te kenteren, daarbij het inwinnen van advies bij de Duitse Hoge Raad in Karlsruhe maar gaat overslaan, lijkt niet zeker. Het zou dan immers moeten gaan om handeling die voortkomt uit een noodsituatie. Niet iets dat buitenlandse investeerders graag uit Duitse monden vernemen.

Een groot dilemma, omdat het passeren van de rechters in Karlsruhe risico’s meebrengt voor heel Europa en Duitsland zelf. De rechters zullen voorliggende plannen willen toetsen aan de Duitse wetgeving, Grondwet en Europese regels. In principe zou het daarom weken kunnen gaan duren voor het euro-reddingsplan in de praktijk kan worden omgezet. Zoveel tijd is er niet meer.

Niet zo kritiek

Daar staat tegenover, dat naast de organisatiebureau’s Berger en Wyman ook een rapport van “staats-accountant” Ernst & Young wijst op de lang niet zo kritieke economische toestand van Spanje als sommigen via de media willen doen geloven.

Wat speculanten vinden van de ongelukkige public relations door de Spaanse regering, met talrijke voorbarige beweringen, versprekingen en inkomplete feiten, speelt voor alle drie raadgevers geen rol.

Zij zien het jaar 2015 als het meest kansrijke om uit de moeilijkheden te komen. Tot dan zou de werkloosheid nog wel tot boven 27% kunnen stijgen, maar intussen zal de bedrijvigheid dan alweer ruimschoots aantrekken.

Goede koers

Daarmee zit de regering Rajoy, hoe kritiek de persoonlijke situatie voor velen ook is, welzeker op een goede koers. Het zal echter door de inzakkende wereld-conjunctuur en het politieke gehannes in Europa een jaar langer gaan duren voor de ommekeer daadwerkelijk komt. Die komt en hopelijk voor velen nog niet te laat.

Voedselpakketten

Dat klinkt hard voor de meer dan een miljoen mensen in Spanje die nu reeds geen geldelijke steun meer ontvangen en aangewezen zijn op de voedselpakketten van het Rode Kruis in samenwerking met het Ministerie van Landbouw.

In 2011 kwamen meer dan 900.000 personen in aanmerking voor deze uitstekend georganiseerde hulpverlening en werd liefst 67.069.766 kg voedsel aan noodlijdenden verstrekt. De inhoud van deze grote dozen is voorbeeldig samengesteld en kent zelfs enige afwisseling. Wat niet wil goedpraten, dat Spanje daardoor eerder op een ontwikkelingsland lijkt, dan een volwassen, sociale economie in een goed functionerende democratie.

Zonder geld is het voor velen natuurlijk moeilijk werk te kunnen krijgen. Wie betaalt het vervoer, wie verschaft een voorschot op de kosten die erbij aanvallen? Deze kwestie valt op, doordat het concept van de familiehulp (een minimale bijstand) naast de werkloosheidsuitkering maar tijdelijk is.

Langdurig werklozen, nu al meer dan 1.1 miljoen personen, vallen door dit sociale vangnet dat niet berekend is op een jarenlange crisis. Internationale hulporganisaties moeten vervolgens de klap proberen op te vangen. Een vergelijking met enkele landen in Afrika dringt zich op.

Nederlandse gepensioneerden

Voor Nederlandse gepensioneerden die te weinig AOW ontvangen, vallen buiten de boot als zij in een provincie wonen die geen bejaardenkaart verstrekt met mogelijkheid, naast allerlei kortingen op reizen, diensten en producten, ook nog dagelijks een warme maaltijd te kunnen krijgen.

Buitenlandse, langdurig werkloze residenten komen doorgaans wel voor familiehulp en Rode Kruis doos in aanmerking. Het raadhuis kan daarover uitsluitsel geven. Daar tijdig vriendelijk aan de bel trekken kan grote narigheid helpen voorkomen. Men hoeft zich daarvoor werkelijk niet te schamen.

De immense crisis vraagt om buitengewone maatregelen en nieuwe persoonlijke initiatieven. Zeker als het moederland op beschamende wijze achterblijft met gepast en zonder politieke drogredenen voor haar buitenlandse gepensioneerden te zorgen.

Dat de EU en bovenal de euro-zone per 1 juli mogelijk de grootste crisis uit haar bestaan onder ogen moet zien, ligt niet alleen aan het Duitse getalm. De euro is ruim 14 jaar geleden te voorbarig op gang gebracht in de veronderstelling dat er rond deze jaren een fiskale unie zou zijn bereikt. Die kwam er niet en schijnt nu bij toverslag uit de grond gestampt te moeten worden. Dat lijkt gedoemd te mislukken.

Public Relations

Bovendien is ook hier het aspect van de public relations over de Europese Unie blijven liggen en verliezen de inwoners van de Europese regio in toenemende mate hun geloof in deze vereniging, hun regeringen en de democratie.

Alleen de Duitsers hebben nog een ongekend vertrouwen in deze utopie. Een in maart en april gehouden onderzoek door PEW bewijst hoe mensen in Europa over elkaar en hun regeringen zijn gaan denken.

Europa is een speelbal geworden van speculanten en bankiers, zonder krachtige politieke leiding om daaraan het hoofd te bieden. De politieke leiding had dit kunnen doen door scherp toe te zien op de geldhandel, fiskale inkomsten en uitgaven van de staat, maar ook door een rem te zetten op het ongebreideld verstrekken van kredieten voor kostbare prestige-projecten, of (veel) geld voor goed- en grond-transacties met particulieren. Het bestuurlijke circuit heeft hier allerwege zitten slapen, in het bijzonder langs de mediterrane kusten.

Wat in goed 5 jaar, na het uitbreken van de bankencrisis, niet tot stand kon worden gebracht, moet nu gedurende een fase van algehele teruggang in een paar weken worden goedgemaakt.

Ierland, Italië, Portugal, Spanje, maar bovenal Griekenland bevinden zich gezamenlijk reeds in een voor heel Europa tezamen onoverbrugbare financiële crisis-toestand. Daarom wordt de komende week beslissend voor het voortbestaan van iets dat iedereen zou moeten inspireren: een vreedzaam en welvarend verenigd Europa.

bloomberg, elpais, smh, investor-verlag, elconfidencial