Else Beekman
De rampaanpak van Mazón tijdens de DANA van oktober 2024 in Valencia ligt zwaar onder vuur. Wat begon als een onderzoek zonder directe aanwijzingen naar zijn rol, is uitgegroeid tot een juridisch en politiek explosieve zaak.
Videobeelden, gelekte opnames en getuigenissen ondermijnen zijn lezing van de gebeurtenissen op 29 oktober. Tegenstrijdige verklaringen en verloren tijd staan centraal. Het gerechtelijk onderzoek richt zich op mogelijke nalatigheid bij meerdere verantwoordelijken, waaronder de regering, technische diensten en veiligheidsinstanties. De rol van Mazón staat daarbij steeds nadrukkelijker ter discussie.
Ernstige tegenstrijdigheden in getuigenis Mazón over DANA
Na de ramp kondigde de Generalitat hervormingen en nieuwe structuren rond noodrespons aan (bijvoorbeeld een specifieke conselleria/vicepresidencia voor noodsituaties en herstel). Dit toont volgens deskundigen aan dat de regering impliciet erkent dat het systeem tekortschiet en probeert dat te corrigeren
Video’s en berichten ondermijnen officiële lezing
In september 2025 kwam de zaak in een stroomversnelling na de publicatie van een audiofragment van regionale omroep À Punt. Deze opnames, later aangevuld met videobeelden van een ingehuurde productiemaatschappij, toonden volgens het onderzoeksdossier een actievere rol van toenmalig veiligheidsverantwoordelijke Salomé Pradas dan zij eerder had verklaard. Ze gaf onder meer instructies over het verzenden van het ‘Es Alert’-bericht, bedoeld om de bevolking te waarschuwen.
De rechter stelde dat dit bewijs haaks staat op de eerdere verklaringen van Pradas, die stelde pas om 20.00 uur op de hoogte te zijn gesteld van het systeem. Ook haar uitspraken in een televisie-interview, waarin ze benadrukte dat alleen technici het waarschuwingsbericht konden verzenden, worden door de beelden weerlegd.
Eetafspraak Mazón roept vragen op
De bekendgemaakte tijdlijn van Mazóns ontmoeting met journaliste Maribel Vilaplana roept vragen op over de prioritering en snelheid van zijn reactie, volgens oppositie en nabestaanden. Uit gegevens bleek dat zij van 15.00 uur tot bijna 19.47 uur samen waren. Dat ondermijnt volgens de rechter en de aanklacht Mazóns eerdere claim dat hij al vanaf 18.00 uur in het Palau de la Generalitat zat om de crisis te coördineren.
Bovendien tonen berichten van zijn kabinetschef aan dat Mazón al om 16.28 uur op de hoogte was van de eerste slachtoffers. Toch arriveerde hij pas om 20.28 uur in het coördinatiecentrum Cecopi.
Getuigenissen en berichten schetsen ander beeld
Uit verklaringen van functionarissen blijkt dat er intern discussie was over het al dan niet afkondigen van een een tijdelijke opsluiting van de bevolking. Discussies over bevoegdheden en angst voor overschrijding van competenties is een terugkerend thema in de verklaringen. Het waarschuwingsbericht werd mede daardoor pas laat verstuurd.
De rechter bekijkt nu in hoeverre Mazón en anderen hun verantwoordelijkheid zijn nagekomen en of hun handelen – of juist nalaten – heeft bijgedragen aan de 230 voorlopig erkende dodelijke slachtoffers, waaronder een ongeboren baby. De precieze juridische kwalificatie en individuele aansprakelijkheid zijn nog onderwerp van onderzoek en politieke strijd.
Rechtbank breidt onderzoek fors uit
De zaak wordt sinds begin 2025 geleid door rechter Nuria Ruiz Tobarra van de rechtbank in Catarroja. Inmiddels zijn 230 doden formeel erkend en loopt het onderzoek naar negen andere overlijdensgevallen nog. De DANA-ramp is door de rechter omschreven als een zeer ernstige tragedie, waarbij zij herhaaldelijk heeft benadrukt dat volgens haar motiveringen een eerdere reactie levens had kunnen redden.
Ruiz Tobarra plant de komende maanden nog tientallen verhoren. Onder meer PP-leider Alberto Núñez Feijóo zal op 9 januari per video getuigen over zijn contact met Mazón tijdens de rampavond. Ook voormalig kabinetschef Cuenca werd opgeroepen voor een ‘careo’, een juridisch confrontatiegesprek, met Pradas op 12 januari, om tegenstrijdige verklaringen te toetsen.
Politiek en maatschappelijk druk nemen toe
Steeds meer betrokkenen en nabestaanden trekken publiekelijk de crisisaanpak in twijfel. Verenigingen van slachtoffers spreken over een gebrek aan transparantie en nalatigheid van de autoriteiten. Zij eisen:
- Transparantie
- Formele erkenning van verantwoordelijkheid
- Verbeteringen in waarschuwingssystemen en evacuatieprotocollen
- Schadevergoeding en langdurige psychologische ondersteuning
De rechter heeft inmiddels opdracht gegeven tot psychologische bijstand aan familieleden en benadrukte in haar uitspraken dat veel doden te vermijden waren geweest.
DANA-slachtoffers en nabestaanden eisen verkiezingen en berechting Mazón