Else Beekman
In de gemeente Millares, op anderhalf uur rijden vanaf Valencia, liggen de grotten van Cova de les Dones. Deze zijn al jarenlang populair bij zowel wandelaars en speleologen als lokale bewoners, die er soms komen voor trouwfeesten of andere feestelijke gelegenheden. In 2023 troffen onderzoekers al belangrijke rotstekeningen aan in de grot, maar nu blijkt de grot ook een Romeins heiligdom te herbergen. Een ontdekking van groot archeologisch belang.
Sinds de jaren zestig beschouwen archeologen de grotten al als een belangrijk heiligdom uit de Iberische tijd. Er is namelijk een overvloed aan keramisch materiaal uit de prehistorische IJzertijd aangetroffen. Destijds werden de grotten vooral gezien als een cruciale prehistorische vindplaats, maar de recente ontdekkingen hebben aangetoond dat de grot ook in de Romeinse tijd werd gebruikt. Dit maakt het belang en de betekenis van de plek nog groter.
Rotstekeningen in de Cova de les Domes
In 2023 stond de grot in de schijnwerpers toen archeologen meer dan honderd rotstekeningen ontdekten. Deze vondst werd gepubliceerd in het prestigieuze Britse tijdschrift Antiquity. Mede door de verscheidenheid aan gebruikte technieken en het indrukwekkende aantal afbeeldingen dat onderzoekers er aantroffen, ziet men de Cova de les Dones nu als de belangrijkste prehistorische vindplaats aan de westelijke Middellandse Zeekust. Het heiligdom fungeerde oorspronkelijk in het paleolithicum als rotsschrijn, maar bleef ook in de Iberische tijd en de Romeinse cultuur van religieus belang. De eerste gedocumenteerde verkenningen van de grot dateren bovendien uit de 18e eeuw.
Romeinse inscripties en munt van Keizer Claudius I
In een diep gelegen ruimte op meer dan 200 meter van de ingang, ontdekten onderzoekers van de Universiteit van Alicante en van de Universiteit van Zaragoza, zo’n vijftien Romeinse inscripties. Ook vonden ze er een muntstuk uit de tijd van Keizer Claudius I. Deze Romeinse keizer, die regeerde van 41 tot 54 na Christus, stond bekend om de uitbreiding van het Romeinse rijk dankzij zijn succesvolle militaire veldtochten. Het muntstuk lag in een scheur in het plafond naast een stalactiet en suggereert dat Romeinen de grot mogelijk gebruikten voor rituelen in de eerste eeuw na Christus. De locatie van de inscripties maakt deze vindplaats een van de diepst gelegen vindplaatsen met Romeinse inscripties op het Iberisch Schiereiland. Alleen in grotten in de provincie Burgos zijn inscripties aangetroffen die nog dieper onder de grond liggen.
Onderzoek in beginfase
Hoewel er al veel vooruitgang is geboekt, bevindt het onderzoek zich nog in een vroeg stadium. Tot nu toe hebben zij slechts een vijfde van de ruimte in de grot bestudeerd en onderzoeken ze de Romeinse inscripties nog verder. Het onderzoek maakt deel uit van het DONARQ-project, dat zich richt op het bestuderen van de grot als heiligdom in zijn historische context. Het project staat onder leiding van een team van specialisten in prehistorie en archeologie. Zij focussen zich specifiek op de paleolithische en Romeinse inscripties. Bij het epigrafisch onderzoek bestuderen zij oude inscripties die belangrijke historische en culturele informatie kunnen onthullen
Waardevol voor archeologie en de regio
De Cova de les Dones is niet alleen een essentiële ontdekking voor de archeologie, maar heeft ook grote culturele betekenis voor de regio. Het feit dat verschillende beschavingen door de eeuwen heen de grot gebruikten, toont de blijvende spirituele en rituele betekenis die de grot heeft gehad voor de gemeenschappen in het gebied. De ontdekkingen kunnen bovendien bijdragen aan het verbeteren van het begrip van de interactie tussen prehistorische, Iberische en Romeinse culturen. Culturen die in dit gebied hebben samengeleefd en elkaar hebben beïnvloed.
Dit artikel werd geschreven door Saskia Plazier, stagiaire van de opleiding ITV in Utrecht
Lees ook: Opmerkelijke archeologische vondsten in de wijk Vallecas in Madrid