Else Beekman
Het luxe golfresort Isla Valdecañas in de provincie Cáceres (Extremadura) is al jaren een hoofdpijndossier. Rechters oordelen al jaren dat de villa’s, het hotel, de jachthaven en de golfbaan op het eiland illegaal zijn en volledig moet verdwijnen. Alleen weet de regionale regering telkens weer zo aan regels te sleutelen dat er uitstel volgt.
Met een nieuw decreet heeft de overheid namelijk de vogelbescherming rond Isla Valdecañas aangepast. Het gevolg van de wijziging van de ZEPA-grenzen is dat het eiland zelf (Deels) buiten het beschermde gebied valt. Daarmee valt ook deels de argumentatie van milieubewegingen vóór sloop weg. Die zijn stappen nu opnieuw naar de rechter.
Wat is er nu precies gebeurd?
Op 22 december 2025 verscheen in het officiële publicatieblad van Extremadura een decreet dat de grenzen van 11 vogelbeschermingsgebieden (ZEPA’s) wijzigt. Daaronder ook die van het stuwmeer van Valdecañas. Volgens de regio gaat het om een technische “precisering” bedoeld om grenzen beter te laten aansluiten op het maximale waterpeil.
In hetzelfde decreet staat ook dat de aanpassing via het nationale ministerie aan de Europese Commissie wordt doorgegeven. Dat is belangrijk, omdat ZEPA’s onderdeel zijn van Natura 2000, het Europese netwerk van beschermde natuur.
Waarom die ZEPA zo belangrijk is
Volgens Europese regels moet Spanje zo een ZEPA beschermen vanwege kwetsbare vogelsoorten en hun leefgebied. Aan de grenzen van zo’n beschermd gebied sleutelen kan niet zomaar. Daar horen procedures en een stevige onderbouwing bij. Precies daarom zeggen milieuorganisaties dat ze het nieuwe besluit zullen aanvechten. Ze vrezen namelijk dat de regio met deze ’technische correctie’ feitelijk wil voorkomen dat het illegaal gebouwde resort alsnog overeind mag blijven.
Tenerife sloopt oud en lelijk hotel om kust te transformeren
Waarom is Isla Valdecañas zo omstreden?
Op Isla Valdecañas werd vanaf 2007 een luxeproject gebouwd met villa’s, een hotel, een golfbaan en andere voorzieningen. Het probleem: het eiland ligt dus in een Natura 2000-gebied met speciale vogelbescherming. Juist die natuurbescherming maakt bouwen daar in principe verboden.
Milieuorganisaties stapten naar de rechter en kregen gelijk. Het Tribunal Superior de Justicia de Extremadura (TSJEx), de hoogste regionale bestuursrechter, verklaarde het project al in 2011 illegaal omdat het in strijd was met de bescherming van het gebied. De rechter eiste toen al dat het terrein zou worden hersteld.
In 2014 bevestigde het Tribunal Supremo (de hoogste rechter in Spanje voor dit soort zaken) dat oordeel. En in februari 2022 volgde opnieuw een duidelijke uitspraak: het complex moet volledig worden afgebroken en het terrein moet zo veel mogelijk terug naar de oorspronkelijke staat.
Drie tikken van het Constitutioneel Hof in 2025
In 2025 probeerden verschillende partijen de sloop alsnog tegen te houden via het Grondwettelijk Hof (dat toetst of besluiten en procedures in lijn zijn met de grondwet). Dat lukte niet. In september wees het hof namelijk het beroep van de Junta de Extremadura af. Een maand later volgde afwijzing van het beroep dat eigenaren hadden aangespannen en weer een maand later, in november 2025, werd ook het beroep van de gemeenten El Gordo en Berrocalejo verworpen.
Daarmee zijn de belangrijkste juridische routes om de uitspraak te blokkeren in de praktijk uitgeput. Toch is er tot nu toe geen sprake van een start van de sloopwerkzaamheden.
Economische belangen versus belangen van de natuur
Voor omwonenden, eigenaren van de iets meer dan 180 luxe villa’s en lokale bestuurders van de twee gemeenten waar het resort onder valt, El Gordo en Berrocalejo, gaat het ondertussen óók over banen, toerisme en investeringen. Er zouden dagelijks meer dan 100 mensen op het eiland werken in de schoonmaak, onderhoud, technische diensten en hotelpersoneel. Voor natuurorganisaties staat iets anders centraal: dat een beschermd gebied in de praktijk langzaam verandert in een privé-luxe enclave, terwijl de rechter al meerdere keren heeft gezegd dat dit niet hoort te kunnen.
Wat nu?
De kernvraag is of het nieuwe grensbesluit rond de ZEPA juridisch overeind blijft. De Junta probeert met het decreet de beschermingsstatus rond Isla Valdecañas te veranderen, waardoor het eiland minder (of niet langer) onder de vogelbescherming zou vallen.
Milieuorganisaties hebben aangekondigd dat ze dit besluit zullen aanvechten. Intussen staan de rechterlijke uitspraken over volledige sloop en herstel nog steeds. Het dossier blijft dus hangen tussen papier en praktijk: de rechtbanken zijn duidelijk, maar op het eiland zelf gebeurt voorlopig weinig.
Strandhuizen Babilonia Guardamar voorlopig van sloop gered