Elize van Loon
In Spanje komt het grootste deel van de hernieuwbare energie uit landelijke gebieden. Uit recente cijfers blijkt dat ongeveer 84 procent van alle groene energie in deze dunbevolkte dorpen en regio’s wordt geproduceerd. Deze energie komt vooral van windparken, zonnecentrales en biomassa-installaties. Toch zien veel dorpen zelf bijna geen financiële voordelen van deze enorme productie.
Dat zorgt voor een gevoel van ongelijkheid en oneerlijkheid. Terwijl het platteland het merendeel van de energie levert, blijven de inkomsten vooral bij grote bedrijven en stedelijke regio’s.
Geen compensatie voor dorpen
In landelijke gebieden hebben dorpen jarenlang ruimte beschikbaar gesteld voor windturbines en zonneparken. Daardoor kwamen er duizenden installaties voor groene energie. Eind 2025 waren er al meer dan 60.000 grootschalige hernieuwbare energie-installaties verspreid over bijna de helft van alle gemeenten in Spanje.
Veel van deze dorpen krijgen echter geen compensatie voor de impact van de installaties op het landschap en het dagelijks leven. Ze hebben te maken met veranderingen in het grondgebruik en soms ook sociale weerstand of conflicten over de nieuwe projecten.
Vergelijking met kernenergie
Het verschil met kerncentrales is groot. Dorpen met een kerncentrale ontvangen jaarlijks geld uit speciale fondsen. De toekenning gebeurt op basis van nabijheid en bevolkingsomvang. Hierdoor hebben deze dorpen meer financiële middelen voor lokale projecten. Voor dorpen met windmolens en zonneparken bestaat zo’n vaste compensatie vaak niet.
Lokale oplossingen
Sommige regio’s hebben zelf manieren gevonden om dorpen te ondersteunen. In Galicië gaat een speciaal milieukaderfonds naar dorpen met windparken. Ook de regio Valencia heeft een soortgelijk fonds. In Castilla-La Mancha en Aragón gaat een deel van de inkomsten uit milieubelastingen naar algemene programma’s tegen ontvolking. Dit betekent echter niet dat de dorpen die de energie produceren automatisch profiteren.
Oproep tot verandering
Volgens onderzoekers kan deze kloof het draagvlak voor nieuwe groene projecten verminderen. Een voorstel is om een nationaal fonds op te zetten dat dorpen direct compenseert voor de impact van hernieuwbare energieprojecten. Zo zou een deel van de opbrengsten uit CO₂-emissieveilingen naar deze dorpen kunnen gaan, vergelijkbaar met het bestaande systeem voor kernenergie.