Else Beekman
De vooruitzichten voor de Spaanse economie zijn positief, maar fragiel. De Banco de España verwacht dat de groei in 2025 rond de 2,0% blijft, gedragen door binnenlandse consumptie en een veerkrachtige arbeidsmarkt. Toch waarschuwt de centrale bank dat deze gunstige lijn broos is. Vijf risico’s, deels buiten Spaans bereik, kunnen de wankele balans snel doen kantelen.
1. Internationale spanningen en handelsbelemmeringen
De wereldeconomie blijft gevangen tussen geopolitieke spanningen en protectionistische tendensen. De heropflakkering van het handelsconflict tussen de VS en China, nieuwe Amerikaanse invoerheffingen op Europese producten, en de onduidelijkheid over de Europese defensiebijdragen binnen de NAVO versterken de onzekerheid.
Voor Spanje, waar één op de drie banen direct of indirect afhankelijk is van export, weegt dat zwaar. De afhankelijkheid van grondstoffen zoals zeldzame metalen – cruciaal voor de energietransitie – vergroot het risico. Mocht de wereldhandel stokken, dan zouden vooral de Andalusische landbouwexport en de Baskische technologische industrie de eerste klappen vangen.
2. Correcties op financiële markten
De uitzonderlijk sterke prestaties van technologie- en AI-aandelen hebben geleid tot waarderingsniveaus die weinig marge bieden voor tegenslag. Een plotselinge correctie zou via pensioenfondsen en investeringsfondsen ook Spaanse gezinnen treffen. De Banco de España benadrukt dat vooral de hogere kredietkosten en een mogelijke herwaardering van bedrijfsleningen het Spaanse middenbedrijf kwetsbaar maken. In die context kan het belangrijk worden dat banken hun kapitaalbuffers verder versterken om schokken op te vangen.
3. Onevenwichtige loonontwikkeling
De gemiddelde lonen zijn in 2024 met 3,5% gestegen, terwijl de productiviteit nauwelijks toenam. Deze discrepantie bedreigt de concurrentiekracht van Spaanse exportbedrijven. De centrale bank roept daarom op tot investeringen in digitalisering, scholing en procesinnovatie, zodat werknemers productiever worden. Anders dreigt een scenario waarin de koopkrachtstijging van vandaag leidt tot inflatie en verlies aan banen morgen.
4. Onstabiele woningmarkt
Nergens worden de spanningen van de economie zo tastbaar als op de woningmarkt. Vooral in steden als Madrid, Málaga en Palma zijn de prijzen in 2025 opnieuw met meer dan 7% gestegen. Het beperkte aanbod, mede door trage vergunningprocedures en gebrek aan gekwalificeerd bouwpersoneel, drijft de prijzen verder op. De Banco de España waarschuwt dat een te snelle correctie in de bouwactiviteit de groei kan fnuiken. Beleidsmakers staan dus voor een dubbele uitdaging: meer betaalbare woningen bouwen zonder een nieuwe vastgoedzeepbel te creëren.
5. Afhankelijkheid van export van diensten
Hoewel de toeristische sector zich volledig hersteld heeft, komt de meest dynamische exportgroei uit IT-diensten, digitale consultancy en creatieve industrieën. Deze trends versterken de modernisering van de Spaanse economie, maar de concentratie in een beperkt aantal kennisclusters, zoals Madrid en Barcelona, maakt het model kwetsbaar. Een verslechtering van de internationale conjunctuur of toenemende concurrentie uit Oost-Europa en Azië zou deze nieuwe groeimotor snel kunnen verzwakken. Diversificatie en investeringen in onderwijs en onderzoek blijven dus cruciaal om deze positieve trend duurzaam te maken.
Bronnen: Spaanse Bank, Mercer.com
Spaanse landbouwsector opnieuw motor van de economie