Elize van Loon
Spanje blijft de Europese paling en de jonge glasaal commercieel vangen. Dat zorgt voor kritiek van wetenschappers en natuurbeschermers. Zij waarschuwen dat de soort zich in een kritieke toestand bevindt en dringend extra bescherming nodig heeft. Paling en glasaal maken nog altijd deel uit van regionale tradities en gastronomie. De vraag is hoe lang die traditie houdbaar blijft als de soort verder in aantallen achteruitgaat.
De Europese paling (Anguilla anguilla) staat sinds 2008 als ernstig bedreigd op de Rode Lijst van de International Union for Conservation of Nature (IUCN). Onderzoekers zien al decennia een sterke achteruitgang. Sinds de jaren tachtig daalde het aantal jonge palingen dat Europa bereikt met ongeveer 90 procent. Dat blijkt uit Europese wetenschappelijke rapporten over visstand en migratie.
Verschil tussen paling en glasaal
De volwassen paling heet in het Spaans anguila. Deze vis groeit op in Europese rivieren, meren en kustwateren. Na jaren trekt hij duizenden kilometers terug naar de Sargassozee in de Atlantische Oceaan om zich voort te planten. De glasaal heet in het Spaans angula. Dat is de jonge, doorzichtige paling die vanuit zee rivieren binnenzwemt. Het gaat om hetzelfde dier, maar in een ander levensstadium.
Juist de vangst van glasaal roept veel discussie op. In Spanje geldt angula als een delicatesse. Vooral rond kerst en nieuwjaar betalen consumenten hoge prijzen voor deze kleine visjes. Wie jonge dieren vangt voordat ze volwassen worden, verkleint de kans dat zij zich later voortplanten. Dat maakt herstel van de populatie extra moeilijk.
Beschermingsvoorstel in Spanje strandt
De Spaanse regering wilde de Europese paling opnemen in het nationale register van bedreigde diersoorten. Dat plan zou de vangst sterk beperken of verbieden. Een meerderheid van de autonome regio’s stemde echter tegen het voorstel. Daardoor blijft commerciële visserij op paling en glasaal mogelijk in delen van het land.
Verschillende regio’s wijzen op economische belangen. De palingvisserij levert werk op in kustgebieden en zorgt voor inkomsten in de horeca en export. Sommige bestuurders vinden dat een nationaal verbod weinig effect heeft als andere landen doorgaan met vissen.
Europese discussie en internationale handel
Ook in Frankrijk en Portugal vindt nog vangst plaats. Tegelijk adviseren Europese wetenschappelijke instanties al jaren om de vangst tijdelijk volledig stop te zetten. Zij zien geen duidelijk herstel van de populatie. Internationale handel speelt ook een rol. Glasaal brengt op de Aziatische markt hoge prijzen op. Illegale smokkel vormt volgens Europese opsporingsdiensten een extra probleem. Daardoor blijft de druk op de soort groot, ook als landen quota instellen.
Kwetsbare levenscyclus
De Europese paling kent een unieke en kwetsbare levenscyclus. De vis legt duizenden kilometers af tussen Europa en de Sargassozee. Hij groeit langzaam en bereikt pas na jaren geslachtsrijpheid. Dat maakt de soort gevoelig voor overbevissing, vervuiling en barrières zoals dammen.
Spanje staat voor een duidelijke keuze: economische en culinaire belangen beschermen of strengere maatregelen nemen om een ernstig bedreigde vissoort een echte kans op herstel te geven. Eerder besloot de Andalusische overheid al de palingvangst in de Bahía de Cádiz voor de komende tien jaar te verbieden om de achteruitgang van de vispopulatie tegen te gaan.