Else Beekman
Dat geld komt echter niet binnen. Zoals het dagblad ‘El País’ ontdekte, zal de EU waarschijnlijk tot november wachten om van de Spaanse regering een meer gedetailleerd beeld te ontvangen van de werkelijke behoeften van deze vier noodlijdende banken.
Het gaat hier om Bankia, CatalunyaCaixa, Novagalicia Banco en de Banco de Valencia. Men vraagt zich namelijk af of het gevraagde bedrag zelfs maar voldoende is om met de gewenste sanering een aanvang te maken.
Het adviesbureau ‘Oliver Wyman’ kan pas eind september een uitgebreider rapport publiceren over de toestand van de gehele Spaanse bank-sector, die bijna in zijn geheel, op een paar grootbanken na, insolvent lijkt. In dat geval zou een voorbarige betaling niet het resultaat afwerpen, wat men ermee beoogt.
Het essentiële punt hierbij lijkt, dat men er binnen de EU weinig voor voelt geld te geven voor ontwikkelingen die maar tendele gebruikt gaan worden voor een sanering.
Het zou onder omstandigheden kunnen gebeuren, dat aanzienlijke sommen gebruikt worden voor de betaling van bijvooorbeeld bonussen en andere, niet met een sanering verbandhoudende beloningen. Het geld zou dan in rook opgaan en uiteindelijk zonder zichtbare resultaten blijven.
‘Bad Bank’
Het denkbeeld dat Spanje aanstuurt op een zogenaamde ‘bad bank’, die de slechte kredieten van andere banken in zich opneemt, baart eveneens zorgen. Hier staan de belangen van spaarders en investeerders op het spel. Zij zouden bij een herkapitalisering veel van hun geld kunnen verliezen.
Afgelopen vrijdag maakte Bankia zijn resultaten tot juni bekend. Er werd een verlies geboekt van bijna 4.5 miljard euro. Deze bank heeft nu met grote spoed een even hoge geld-injectie nodig, omdat hij mede daardoor beneden het vereiste kapitaal-dekkingsniveau is aangekomen waarover een bank moet beschikken.
Het percentage daarvan is niet bekend. Het zou circa 9 procent moeten bedragen, maar tot dusver bleken noodlijdende banken in de eurozone eerder ongeveer 4 procent aan te houden.
Wanneer maar een gering percentage van de cliënten opeens hun geld zou weghalen, zou dat onmiddellijk tot hun einde leiden. Men zou het ingelegde geld niet volledig kunnen terugbetalen.
Troika
Omdat Spaanse regering liever geen “Troika” aan de deur heeft, die tegen schier onmogelijke voorwaarden een fiskale sanering zou gaan uitvoeren die bijgevolg Spanje naar Grieks voorbeeld ruïneren kan, ligt het in de bedoeling het FROB fonds van de Spaanse Centrale Bank te gebruiken om een ordelijke banken herstructurering mogelijk te maken.
De betreffende banken zouden daarmee onder regie komen van de Centrale Bank en in feite “genationaliseerd” zijn. Onder de gegeven omstandigheden geen slechte oplossing. Ook de EU is het met dit voorstel eens. Maar waar moet het geld daarvoor vandaan komen?
Deze omweg zou Bankia aan genoeg geld kunnen helpen, zolang men moet wachten op Duitse rechters die de toegang tot het Europese Stabiliteits Mechanisme (ESM, in Spanje MEDE geheten), waaraan Duitsland veel moet bijdragen, blokkeren. Zij zullen op 12 september eerst vonnis wijzen. Hoe dat afloopt, is ongewis.
Dalende bedrijvigheid
Intussen is de algemene bedrijvigheid in de Spaanse economie nog altijd dalend. Belastingverhogingen en buitengewone prijsverhogingen, die men in supermarkten tegenkomt door zich tegen valuta-risico’s indekkende producenten, dragen zeer bij aan minder consumptieve bestedingen en dus fiskale inkomsten.
Het risico van een niet meer te stuiten neerwaartse spiraal, ofwel een kwaadaardige depressie, heeft regeringsleider Mariano Rajoy (PP) er reeds toe gebracht te voorspellen, dat er tot eind van het jaar van zijn kant geen lastenverhogingen meer zijn te verwachten.
Als gemeenten en provincies zich daarbij wilden aansluiten, was er tenminste iets gewonnen. Maar de realiteit ziet er op dit moment tamelijk anders uit. Veel tarieven werden aanzienlijk verhoogd.
Het lijkt er daardoor op, dat de rechterhand niet precies weet, wat de linker doet. Overheid en banken spreiden zo hun problemen over de bevolking uit, wat in alle opzichten negatief gaat uitwerken.
Het afromen van geld voor consumptieve bestedingen heeft een remmende werking op de inflatie, die in augustus in de gehele eurozone is gestegen tot 2.6% jaar-op-jaar, een stijging met 0.2%.
Een over het algemeen tamelijk toenemende werkloosheid, ook in Duitsland, zal deze tendens binnen de eurozone moeten afremmen. Duitsland daarentegen krijgt nu al te maken met strijd over loonsverhogingen, die juist meer inflatie in de hand werken.
Frau Merkel
Op donderdag zal bondskanselier Angela Merkel de Spaanse regering bezoeken. Vooruitlopend op dit bezoek liet ‘El Mundo’ weten dat tijdens de gesprekken over hulp aan Spanje het plan van de ECB ter sprake zal komen om over te gaan tot het opkopen van pandbrieven van noodlijdende euro-landen.
Deze zouden als Euro-Bonds beheerd worden. Iets waartegen vooral de (nog) zittende Bundesbank directeur, Jens Weidman, zich fel verzet. Hij dreigde herhaaldelijk zijn hoed te pakken, als dat plan doorgaat.
Frau Merkel, die eerder Euro-Bonds ook niet zag zitten, zou Rajoy willen vragen het aanspreken van de toegezegde 100 miljard euro voor de banksanering uit te stellen, vooral omdat de Spaanse regering voorzichtig liet doorschemeren daarvoor mogelijk aanzienlijk meer geld nodig te hebben.
Dat uitstel zou directeur Weidman kunnen geruststellen en met verkiezingen in Duitsland (2013) in het vooruitzicht niet voor nog meer onrust zorgen.
El País, Spiegel, El Mundo, Premiumpresse