Else Beekman
Acht jaar nadat het groots werd aangekondigd is het spoorplan in de regio Valencia nauwelijks voor de helft uitgevoerd. Minder dan 44 procent van de geplande investeringen en werkzaamheden is gerealiseerd, terwijl de deadline op eind 2025 werd gesteld.
Dat het plan ernstige vertraging heeft opgelopen, blijkt uit een recent rapport van de Kamer van Aannemers van de regio Valencia. Veel van de belangrijkste projecten zijn zelfs nog niet aanbesteed, laat staan gestart.
Het plan werd bij de presentatie ervan in december 2017 nog als ‘realistisch en uitvoerbaar’ bestempeld door de toenmalige minister van Openbare Werken, Íñigo de la Serna. In totaal trok het ministerie 1,4 miljard euro uit voor de verbetering van het regionale treinverkeer. Verbeteringen van spoorinfrastructuur, stations en nieuwe treinen waren de belangrijkste doelen. Spoorbeheerder Adif en vervoerder Renfe zouden de uitvoering in handen nemen.
Grote vertraging bij cruciale projecten
Tot de niet-uitgevoerde werken behoort onder andere de langverwachte verdubbeling van het spoor tussen Cullera en Gandía. Dat zou de eerste fase zijn van de zogeheten ‘kusttrein’. Ook andere noodzakelijke verbeteringen, zoals de elektrificatie van de C-3-lijn van Cercanías tussen Valencia en Utiel en de uitbreiding van trajecten tussen Gandía en Dénia, zijn in de planningsfase blijven steken. Cercanías-treinen vervoeren reizigers over korte afstanden, met name in en rond steden.
Verder heeft de provincie Alicante nog altijd geen spoorverbinding met het vliegveld, terwijl dit project al jarenlang op de agenda staat. Bovendien wachten bedrijven in de regio al jaren op een verbetering van de goederenspoorlijn tussen Almussafes, de haven van Valencia en Fuente de San Luís.
Vertraging bij aankoop nieuwe treinen
Behalve de infrastructuur zijn ook de geplande investeringen in nieuw materieel achtergebleven. Van de 58 beloofde nieuwe treinen (waarvan 37 voor Valencia-Castellón en 21 voor Alicante) is er nog geen enkele geleverd, aldus de Kamer van Aannemers. Volgens directeur Manuel Miñés is dit zelfs zorgwekkender dan de trage voortgang van de bouwwerkzaamheden. “Zonder moderne treinen nemen de frequenties af en zitten de bestaande treinen overvol,” zegt hij.
Politieke reacties
Niet alleen de Kamer van Annemers is verbolgen over de gang van zaken, ook de regionale minister van Infrastructuur, Salvador Enguix (PP), verklaarde volgens dat “de centrale overheid structureel tekortschiet in haar beloften aan de Comunidad Valenciana”, en eiste een “bindend uitvoeringsschema”.
De huidige regioregering, met María José Catalá (PP) als burgemeester van Valencia en Salvador Navarro (voorzitter van de CEV), grepen de vertragingen aan om kritiek te uiten op “de jarenlange stilstand” van het ministerie van Transport onder de PSOE-regering in Madrid.
Die reageerde door de zeggen dat “het plan uit 2017” door een vorige regering was ontworpen “zonder voldoende technische haalbaarheid”. Minister Oscar Puente van Openbare Werken beloofde dat in 2026 “versnelling zal plaatsvinden” dankzij de Europese herstelfondsen.
Gevolgen voor reizigers
De gevolgen zijn voelbaar voor de reiziger. Met aanhoudende vertragingen en uitval van treinen is het gebruik van de regionale netwerken in Valencia en Alicante sinds de start van het plan gedaald met bijna 16 procent. Ook natuurlijke tegenslagen, zoals de hevige regenval (DANA) van eind oktober 2023, hebben delen van het netwerk tijdelijk lamgelegd en het herstel daarvan laat nog altijd op zich wachten.
Behoefte aan daadkracht en samenwerking
De vertragingen worden volgens Miñés veroorzaakt door een combinatie van factoren. Trage procedures bij Adif en gebrekkige coördinatie spelen daarbij een rol. Maar volgens de Kamer van Aannemers ontbreekt het vooral aan politieke daadkracht en goede samenwerking tussen de betrokken instanties. Voor bewoners en reizigers in de regio blijven de beloofde verbeteringen voorlopig buiten bereik.
Nieuwe regels voor OV‑kortingen in Spanje: wat blijft en wat erbij komt