Else Beekman
Een stoutmoedig plan dat veel gelijkenis vertoont met voornemens uit de nadagen van de vorige regering, die van José Luis Rodriguez Zapatero. Wat het fantasievolle betreft…
Politieke kreten
Zonder lang stil te staan bij de betekenis van woorden als ‘hervorming’ en ‘opheffing’ die het nieuwe, ambitieuze stappenplan sieren, kan men zich afvragen of politieke kreten nog behulpzaam kunnen zijn om Spanje te redden uit de dodelijke Noord-Europese omarming.
Die is er ondermeer oorzaak van dat de Zuid-Europese landen sociaal en economisch zijn gaan wankelen. Er blijft niet veel tijd meer over om de stier eens afdoend bij de horens te vatten. De problemen lijken minder opgelost te kunnen worden door hervormingen en opheffingen, dan door uittreding. Uittreding uit de Euro-zone en herinvoering van een flexibele, soevereine Nieuwe Peseta.
Geloofwaardige oplossing
Interessant is bovenal, dat geen van de Nobelprijswinnaars voor economie de afgelopen jaren ook maar één geloofwaardige oplossing voor het gezamenlijke, schijnbaar catastrofale Euro-project op tafel heeft kunnen leggen. Schijnbaar, want de betekenis van de Euro is meer dan de psychologische die nodig is om er vandaag je brood mee te kunnen betalen.
In de media komen talloze experts aan het woord die voor en tegen iets zijn, maar ook evenveel belangengroepen die zijwaarts of achteruit willen.
Feit is, dat kort na 1950 de Franse denker en econoom Jacques Rueff de gevleugelde woorden sprak: “Europa zal eens verenigd worden door zijn goud en anders niet!” Hoewel deze uitspraak na het verlaten van de goud-standaard in 1971 werd aangepast, Rueff’s “goud” nu “geld” genoemd wordt, ligt de oorsprong van het huidige “mammonisme” en de daaruit voortgekomen globale financiële crisis precies daar.
De crisis is om zo te zeggen ruim 40 jaar oud. Men ruilde immers het waardevolle goud voor iets, waarvan tot heden niemand weet wat het nu eigenlijk voorstelt: geld.
Voordien kon een land zakendoen met een ander land door importen met exporten te betalen. Daartussen lag een ruilvoet-verhouding. Je kon niet meer importeren, dan de exporten opbrachten.
Gesmeerd werd deze gang van zaken met goud tegen een waarde van 35 dollar per ounce. Wie daarom naar de goudprijs kijkt, schrikt van de huidige waarde die het vijftigvoudige bedraagt.
Fantasievol
Niet dat goud schaars is geworden. Het kreeg een fantasie-waarde waarmee men speculeert en manipuleert. Net zo fantasievol als de papieren waarde van Euro of US dollar.
Binnen de Europese gemeenschap is bij de intrede van de Euro de onderlinge ruilvoet op een hoop geveegd, in het voordeel van Duitsland. Nederland leverde zelfs 10% extra in om het de buren naar hun zin te maken.
Duitsland
Men verbaast zich niet, dat Duitsland zich zodoende met hand en tand verzet tegen enige wijziging of flexibilisering, laat staan het eens werkelijk zaken gaan doen door de Europese Centrale Bank.
Omdat de Euro vooral een ‘politieke munt’ is, ligt haar geheim verborgen achter ingewikkelde en vaak onbegrijpelijke woorden, die het slecht overdachte, utopische, dus bedrieglijke ervan moeten verbergen.
Herinneren wij ons niet politici en bankiers die bij de introductie in 2002 beweerden, dat prijzen door de Euro niet zouden stijgen? Door wat stegen die opeens wel? Met welke munt werd er in Europa onderling afgerekend?
Gordiaanse knoop
President Rajoy kijkt daarom aan tegen een situatie die een Gordiaanse Knoop gelijk komt. Natuurlijk zijn er nog teveel misstanden in Spanje. Die hebben meer met de cultuur te maken, dan met de economie op zichzelf.
Diepere put
De “road-map” van elf punten onthult, dat de regering zich bewust is dat het verder geen zin meer heeft om geleend ‘goed’ geld naar ‘kwaad’ over te hevelen. De put wordt daardoor allengs dieper. Die moet daarom gedempt worden.
Overbodige diensten opheffen, corruptie versterkt bestrijden, bestaande staatsschulden bij energie-leveranciers afbouwen, de 17 onafhankelijke provinciale markten op één lijn brengen en het bedrijfsleven eens grondig hervormen zijn maar een handvol aspecten. Een opvallend ondankbare taak zolang uiteenlopende belangengroepen zich blijven verschansen achter hen ooit geboden mogelijkheden en privileges. Het roer moet desondanks om!
Spanje uit de Euro-zone
Spanje uit de Euro-zone. Dat schijnt een betere oplossing, zeggen enkele deskundigen. Maar wat zijn de mogelijke gevolgen? Zou een kopje koffie dan weer 60 pesetas hoeven kosten? Zou een pensioen uit Nederland in Spanje plots een 25% ruimere koopkracht krijgen? Wordt het land weer als vanouds overspoeld door toeristen?
Dat valt af te wegen tegen enorme en bijna niet te voorspellen nadelen. Wie een hypotheek heeft bij de bank zal een evenredige verhoging van de lasten zien, omdat het geld in Euro werd verstrekt. Orders bij het bedrijfsleven die op levertijd uitgevoerd worden, zullen vervallen omdat de producten opeens te duur worden. Vooral schulden zullen in het nadeel komen, ook die van de staat. Pensioenen en volksverzekeringen lopen gevaar.
De ECB zal niet langer tegen een nul-tarief aan Spanje geld willen verstrekken. Nieuwe ruilvoet-verhoudingen moeten worden vastgesteld. Hoe dan ook zou het een stap terug kunnen betekenen voor de toekomst van Spanje.
Er nagenoeg over eens zijn deze deskundigen het, dat Duitsland beter en gemakkelijker de Euro-zone zou kunnen verlaten. Het land heeft ruimschoots geprofiteerd van de Euro en daarmee de hoge kosten van de hereniging kunnen financieren.
Het is een zwaargewicht geworden, dat een blok aan het been blijkt voor de landen die in een Euro-crisis verkeren. Wanneer Duitsland echter niet langer naar andere Euro-landen kan exporteren, komt het punt van buigen of barsten. Dat lijkt bijna aangebroken, ofschoon mooie cijfers en loonsverhogingen de schijn wekken dat Duitsland bromt. Dat doet het niet. Stads- en landsbegrotingen vertonen diepe gaten. Als de ermee samenhangende onkosten Berlijn bereiken, kunnen zij valkuilen blijken voor andere landen. Spanje, maar ook Portugal, Ierland en Italië zouden vervolgens meegezogen kunnen worden in een snelle Duitse ondergang. Griekenland is al afgeschreven.
Of navelstaren en discussiëren over interne hervormingen dan nog helpen, valt te bezien. Er moet snel worden gehandeld. Feit of fictie is de kwestie waarmee Mariano Rajoy worstelt. Ik zou niet graag in zijn schoenen willen staan!