Else Beekman
Aan de Zuid-Spaanse kust, net buiten het dorp Maro bij Nerja, ligt de ruïne van een oude suikerfabriek. Op deze plek gevuld met natuur en kleine akkers van mensen die kiezen voor eenvoud lijkt de tijd stil te staan. De Nederlandse filmmaker Jeroen Stultiens uit Nederland maakt er een bijzondere documentaire over: ‘La Fábrica’. Zijn doel? Het verhaal van deze plek en haar bewoners vastleggen voordat alles voorgoed verandert.
Jeroen rijdt dagelijks langs de oude Fábrica de Azúcar San Joaquín en elke keer weer raakt hij gefascineerd door het indrukwekkende maar vervallen gebouw met een hoge schoorsteen en verweerde muren. Het hooggelegen terrein van de suikerfabriek biedt uitzicht op de Middellandse Zee en Nerja in de verte. Omdat het gebouw erg fotogeniek is, werd het in het verleden gebruikt voor tv-opnames, videoclips en korte films. Er omheen wonen interessante mensen die allemaal op kleine stukken land groente en fruit verbouwen.
Hoewel het er meestal rustig is, worden er af en toe rondvluchten met paramotors georganiseerd en komen toeristen er foto’s maken. Ook komen mensen uit de buurt er wandelen of hun hond uitlaten. De kustlijn is daar erg mooi met kliffen en een waterval.
De suikerfabriek
©Jeroen Stultiens
De fabriek is rond 1870 gebouwd en vormde daarna jarenlang samen met enkele omliggende huizen een kolonie voor de fabrieksarbeiders en hun leidinggevenden. Boeren uit de omgeving brachten er suikerriet naartoe. De fabriek was in bedrijf tot 1950.
Sinds 1930 is het complex eigendom van de familie Larios, ooit groot in de suikerindustrie die floreerde langs de kust van Málaga en Granada. Inmiddels zijn de meeste suikerfabrieken verdwenen of vervallen. Slechts één fabriek, in Frigiliana, is nog actief – en zou zelfs de laatste van Europa zijn. In Nerja is één gebouw herbestemd als school. De San Joaquín fabriek wacht, net als veel andere, op een nieuwe functie.
Golfresort of cultureel erfgoed?
Een aantal jaren geleden presenteerde de familie Larios plannen om op het terrein een golfbaan aan te leggen, met de fabriek als luxe hotel en restaurant en 600 woningen. De promotievideo zag er gelikt uit, maar stuitte op flinke weerstand in Maro en Nerja. Volgens tegenstanders zou een grootschalig resort dit kwetsbare landschap en laatste stukje Costa del Sol dat nog niet volledig bebouwd is, aantasten. Bovendien eisen de bewoners meer inspraak, want het lijkt erop dat de plannen in hoofdlijnen al klaar zijn. Ze maken zich zorgen over speculatie. Sindsdien ligt het plan stil, en is onduidelijk wat de toekomst brengt.
©Jeroen Stultiens
Toen Jeroen de omgeving van de fabriek begon te verkennen, ontdekte hij dat daar iets moois gebeurt. Op de omliggende gronden worden percelen verpacht aan families, vaak jonge mensen uit heel Europa, die hier kleinschalige landbouw bedrijven in harmonie met de natuur. Dankzij het gunstige microklimaat verbouwen ze tropische groenten en fruit. Velen van hen leerden Jeroen kennen via de school in Maro, waar ook zijn eigen kinderen naartoe gaan.
Met La Fábrica maakt de Nederlandse filmmaker een documentaire die hun verhaal en dat van de oude fabriek zelf vertelt, door de ogen van het verlaten gebouw. Een documentaire over het verleden, het heden en de (mogelijke) toekomst voor dit gebied. Een documentaire over het vervliegen van de tijd, verandering en samenleven. Met oog voor detail en sfeer wil Jeroen de tijd vastleggen, voordat de moderniteit toeslaat.
Crowdfunding voor een collectief project
Hoewel de Nederlandse filmmaker zelf geen vergoeding vraagt voor zijn uren of apparatuur, zijn er wel kosten voor onder andere drone-opnames, geluidsontwerp en montage. Om dat te financieren startte hij een crowdfundingcampagne. Inmiddels is 70 procent van het streefbedrag van 7.500 euro opgehaald. Maar de laatste loodjes wegen het zwaarst.
“De eerste donateurs zijn vaak vrienden en bekenden,” legt Jeroen uit. “Maar om de eindstreep te halen, heb ik steun nodig van mensen die geraakt worden door het verhaal, ook al kennen ze mij niet persoonlijk.”
Wie het project steunt, krijgt daar ook iets voor terug: Je hoort bij de eersten die toegang tot de film krijgen. Ook kun je bijvoorbeeld met je naam op de aftiteling komen of twee kaartjes krijgen voor de première. Deze staat gepland voor de zomer van 2026. De opnames zijn inmiddels begonnen, maar om het project écht te laten schitteren is de laatste financiële steun onmisbaar.
Wil je het project van deze Nederlandse filmmaker in Spanje steunen of meer weten? Kijk dan op de crowdfundingpagina van La Fábrica (NL).