TikTok in Spanje overspoeld met ’te kraken’ woningen: zo trap je er niet in

Steeds meer huiseigenaren in Spanje staan machteloos tegenover krakers. Die blijven vaak jarenlang in hun woning door juridische vertragingen en sociale gevoeligheid. Het probleem wordt steeds groter in plaatsen waar de woningnood hoog is. Op TikTok wordt daar inmiddels handig op ingespeeld. Hier floreert een zwarte markt waarin woningen van banken te koop worden aangeboden om te kraken. De huizen worden illegaal betreden, sloten vervangen en nutsvoorzieningen afgetapt.

Wat begon als een schimmige praktijk, lijkt nu een georganiseerde markt met honderden accounts en tienduizenden volgers.

TikTok als marktplaats voor te kraken woningen

Volgens onderzoek van Maldita.es zijn er zeker 104 TikTok-accounts actief die woningen aanbieden van banken of de overheid zijn bedoeld om te kraken. De video’s tonen het interieur van vaak verlaten appartementen, met teksten als: “Bankwoning met geregistreerde bewoner, elektriciteit en water beschikbaar. Alleen serieuze gegadigden.”.

Deze accounts richten zich op mensen die een woning willen binnendringen en daarin langdurig willen verblijven, vaak onder het mom van economische nood. De woningen zouden zich bevinden in steden als Madrid, Barcelona, Toledo en Valencia. Soms worden exact dezelfde beelden gedeeld door meerdere accounts, maar dan met een andere locatie erbij vermeld.

Wat betekenen ‘con datos’ en ‘sin datos’?

Binnen deze praktijk bestaat een jargon. Een woning ‘‘con datos’’ (met gegevens) houdt in dat de aanbieder of koper zich al officieel bij de politie heeft gemeld als bewoner, wat de positie van de kraker versterkt. Bij een woning ‘‘sin datos’’ (zonder gegevens) moet de nieuwe bewoner dit nog zelf doen. Dit beïnvloedt ook de prijs: woningen con datos kosten tussen de 2.200 en 5.500 euro, terwijl sin datos vaak al vanaf 1.500 euro beschikbaar zijn.

Hoe gaat het in zijn werk?

De aanbieders vragen meestal contact via privéberichten op TikTok. Daarna verloopt de communicatie via WhatsApp of Telegram. Belangstellenden krijgen video’s van de woning te zien, en wordt gevraagd een aanbetaling van 50 tot 250 euro te doen via Bizum of overschrijving. Pas na betaling worden ze meegenomen naar de woning, waar het resterende bedrag contant wordt afgerekend.

Sommige aanbieders beloven zelfs vervangende woningen als het misgaat. Ook worden sloten vaak al vervangen, en nutsvoorzieningen illegaal aangesloten. In sommige gevallen wordt zelfs een vals huurcontract meegeleverd om de indruk van een legale situatie te wekken.

De betaling via Bizum gebeurt vaak naar een ander nummer dan waarmee contact is geweest. In veel gevallen blijkt dit onbereikbaar, of wordt de betaler na ontvangst van het geld direct geblokkeerd. Soms vragen de verkopers later nog extra geld onder valse voorwendselen, bijvoorbeeld voor ‘benzine om de sleutels te brengen’.

Oplichting ligt op de loer

Niet alle accounts zijn echt. Sommige zijn puur gericht op oplichting: na ontvangst van geld verdwijnen ze, en blokkeren ze het slachtoffer. Maldita.es bevestigt dat meerdere video’s exact hetzelfde pand tonen, telkens met een andere locatie.

De aantallen zijn zorgwekkend: de 104 gedetecteerde accounts hadden samen ruim 154.000 volgers en meer dan 350.000 likes. Meerdere gedupeerden vertellen dat ze honderden euro’s betaalden, maar vervolgens niets meer hoorden. In een geval stond vijf minuten na vertrek van een slachtoffer al een ander gezin in het ‘verkochte’ appartement.

Een schrijnend voorbeeld is dat van een jonge moeder in Toledo die 3.000 euro betaalde, maar na terugkomst ontdekte dat de deur was dichtgetimmerd en ze alles was kwijtgeraakt. Anderen vertelden dat beloofde voorzieningen zoals water, licht of zelfs een lift simpelweg niet aanwezig waren.

‘Sociale tolerantie’ als voedingsbodem

Volgens consumentenexpert Alfonso Rodríguez wordt deze praktijk deels gevoed door maatschappelijke tolerantie. “Het idee leeft dat het ‘minder erg’ is om leegstaande woningen van banken of grote vastgoedeigenaren te kraken, dan van particulieren.” Hij benadrukt echter dat het nog altijd om een strafbare handeling gaat, en dat banken zelden sociale huurcontracten aanbieden, al zijn er uitzonderingen.

Misbruik van kwetsbaarheid

Opvallend is dat de verkopers zich richten op mensen in moeilijke situaties. In de reacties op de TikTok-video’s staan berichten als: “ik ben een moeder met kinderen”, “ik heb dringend een woning nodig”, of “ik heb geen plek om te slapen met mijn zoontje van vijf jaar”. Deze kwetsbaarheid wordt doelbewust uitgebuit.

Een van de slachtoffers vertelde dat ze op zoek was naar een woning voor zichzelf en haar twee jonge kinderen. Een verkoper overtuigde haar om 150 euro te betalen voor een zogenaamd kwaliteitsappartement in Getafe. Daarna werd ze geblokkeerd. “Ze profiteren van mensen die in ellende zitten en nemen hun laatste geld af”, aldus de vrouw.

Beelden als ‘bewijs’ en sluipwegen

In sommige gevallen krijgen de mensen die via deze weg een illegale woning bemachtigen van de organisatie het advies om als de politie langskomt, hun identiteitsbewijs door de brievenbus aan ze te geven. Op het moment dat een persoon officieel bij de politie bekend is als bewoner van een woning, ook al is dat illegaal, wordt er vaak een formeel proces gestart. Dat maakt de juridische positie van de kraker sterker, omdat uitzetting dan via de rechter moet gebeuren.

Woningen met krakers te koop

In 2024 registreerde het Ministerie van Binnenlandse Zaken 16.426 gevallen van illegale huisbezettingen, een stijging van 7,4% ten opzichte van 2023 (15.289 gevallen). Dit is het derde hoogste aantal in de afgelopen jaren, na 2021 (17.274) en 2022 (16.765). Op een vastgoedplatform als Idealista staan zelfs 23.000 woningen te koop met krakers erin, wat 3% van het aanbod is.

Hoe voorkom je dat je in een val loopt?

Ook bij schijnbaar legitieme huuradvertenties op TikTok liggen valkuilen op de loer. Soms doen oplichters zich voor als bekende makelaars, gebruiken ze beelden van woningen uit het buitenland of vragen ze persoonlijke gegevens en geld voordat je überhaupt een woning hebt gezien. Hieronder enkele extra signalen waarop je kunt letten om te voorkomen dat je slachtoffer wordt van oplichting of onbewust in illegale praktijken belandt:

• Wees op je hoede bij extreme ‘koopjes’. Een woning van 1.500 euro in een grote stad klinkt te mooi om waar te zijn en dat is het vaak ook.
• Betaal nooit vooraf via Bizum of overschrijving naar een onbekend nummer. Echte verhuurders of makelaars vragen niet om directe betaling zonder bezichtiging of contract.
• Vraag altijd om officiële documenten. Als een aanbieder geen bewijs van eigendom of huurvergunning kan tonen, is dat een serieus waarschuwingssignaal.
• Laat je niet onder druk zetten. Oplichters gebruiken vaak zinnen als “er is veel belangstelling” of “beslis vandaag nog” om je overhaast te laten betalen.
• Doe achtergrondonderzoek. Zoek de naam of het telefoonnummer van de aanbieder online op. Soms zie je dan meldingen van eerdere slachtoffers.
• **Twijfel je? Vraag juridisch advies.
• Controleer altijd de identiteit van het verhuurbedrijf. Kijk of de naam, het logo en de contactgegevens overeenkomen met de officiële website. Nepaccounts lijken vaak sterk op echte, maar hebben subtiele verschillen.
• Laat je niet verleiden tot communicatie alleen via WhatsApp. Betrouwbare aanbieders communiceren ook via officiële kanalen zoals e-mail of een bedrijfsportaal.
• Let op het gebruik van buitenlandse telefoonnummers. Een Spaans verhuurbedrijf met een Frans of buitenlands nummer is verdacht.
• Controleer of het pand daadwerkelijk bestaat. Gebruik Google Maps of vraag het kadaster (Registro de la Propiedad) om de locatie en eigenaar te verifiëren.
• Stuur nooit je identiteitsbewijs of loonstroken zonder dat je zeker weet met wie je te maken hebt. Oplichters kunnen deze gegevens gebruiken voor voor identiteitsfraude.** Er zijn in Spanje organisaties die gratis of laagdrempelig advies geven over huur, eigendom en oplichting.

Reactie van autoriteiten blijft uit

Ondanks het toenemende aantal meldingen, blijft volgens Maldita.es een officiële reactie van de Spaanse politie uit. Eerdere berichten in El Mundo en EFE bevestigen echter dat er wel degelijk aangiftes zijn gedaan. Ook in media als Telemadrid en El País zijn al jaren voorbeelden bekend van deze praktijken, soms zelfs met beschermde sociale woningen.

Krakers in Spanje kiezen steeds vaker voor luxe villa’s