Else Beekman
De toon tussen Washington en Madrid is opnieuw verhard. Nadat Spanje het gebruik van de bases in Morón en Rota niet toestond voor Amerikaanse militaire acties tegen Iran, reageerde president Donald Trump woedend. In het Witte Huis sprak hij over het stopzetten van gesprekken met Spanje en liet hij doorschemeren dat economische maatregelen niet zijn uitgesloten. Kortom: Trump dreigt met een embargo.
Trump noemde de Spaanse beslissing een “zeer onvriendelijk” gebaar van een NAVO-bondgenoot. In de video vat hij zijn reactie samen in twee korte zinnen die inmiddels breed worden geciteerd: “We gaan alle handel met Spanje stopzetten. We willen niets meer met Spanje te maken hebben.”
Met die uitspraak zette hij de toon. Trump zei dat hij zijn regering opdracht heeft gegeven gesprekken en onderhandelingen met Spanje af te snijden en hij liet doorschemeren dat economische maatregelen niet zijn uitgesloten.
Daarnaast haalde hij uit naar de regering van premier Pedro Sánchez. Hij herhaalde daarbij een bekende formulering die hij vaker gebruikt in internationale conflicten: dat hij de bevolking “fantastisch” vindt, maar de politieke leiding niet.
Waarom Morón en Rota zo gevoelig liggen
De luchtmachtbasis Morón (bij Sevilla) en de marinebasis Rota (in de provincie Cádiz) zijn al jaren belangrijke schakels in de militaire samenwerking tussen Spanje en de Verenigde Staten. Vanuit deze locaties worden onder meer logistieke operaties en verplaatsingen van materieel ondersteund.
Juist daarom komt het besluit van Madrid hard aan in Washington. De weigering heeft niet alleen praktische gevolgen, maar raakt ook aan een principekwestie: hoeveel speelruimte heeft de VS op bases die op Spaans grondgebied liggen?
NAVO-geluiden lopen uiteen
Opvallend is dat NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte Spanje in dezelfde periode publiekelijk een steun in de rug gaf. Hij onderstreepte dat Spanje volgens hem een belangrijke rol speelt in de gezamenlijke veiligheid en noemde als voorbeeld Spaanse technologie die in Turkije wordt ingezet.
Rutte ging niet in op de bases in Morón en Rota, maar de positieve woorden over Spanje steken af tegen de felle aanval uit Washington. Het laat zien dat de spanningen binnen de alliantie zichtbaar worden – zeker nu Trump met een embargo dreigt en de druk op bondgenoten toeneemt.
Oude irritaties spelen mee
De botsing komt niet uit het niets. Trump wijst al langer op defensie-uitgaven binnen de NAVO en verwijt Spanje dat het niet meebeweegt met hogere doelen voor het defensiebudget. Ook in het verleden dreigde hij met strafmaatregelen, al lopen handelsafspraken voor Spanje in de praktijk grotendeels via de Europese Unie.
Dat maakt de uitwerking van een eventueel embargo ingewikkeld. Maar de politieke boodschap is helder: Trump gebruikt het conflict rond Morón en Rota om Madrid onder druk te zetten.
Welke sectoren kunnen het hardst worden geraakt?
Als Trump zijn dreigement om de handel stil te leggen echt zou doorzetten, voelen vooral sectoren pijn die veel naar de VS exporteren. Het gaat niet alleen om typische “Spaanse” producten zoals olijfolie (en andere oliën), maar juist ook om grote industriële stromen. Bovenaan staan machines en mechanische apparaten en elektrische apparaten en materialen. Daarna volgen onder meer brandstoffen, farmaceutische producten, parfums en essentiële oliën, chemische producten, en export uit de metaal- en bouwketen zoals ijzer en staal en keramiek. Ook conserven van fruit en sappen en – iets lager op de lijst – wijn horen bij de goederen die kwetsbaar worden bij een handelsstop.
In de praktijk zou zo’n maatregel vooral exporteurs, toeleveranciers en logistieke bedrijven raken, met mogelijke gevolgen voor banen in regio’s waar deze industrieën sterk zijn. En voor consumenten in de VS kan een handelsstop juist hogere prijzen betekenen voor producten als olijfolie en wijn. Dat alles maakt dat Trump dreigt embargo niet alleen een diplomatieke ruzie is, maar ook een kwestie die de economie direct kan voelen.