Else Beekman
De verkiezingen Aragón hebben een duidelijke winnaar, maar geen eenvoudige uitkomst opgeleverd. De conservatieve Volkspartij (PP) werd weliswaar de grootste, maar verloor zetels en is daardoor sterker dan ooit aangewezen op steun van Vox. Die partij verdubbelde haar vertegenwoordiging en groeit uit tot de grote machtsfactor in het regionale parlement.
Hoewel de politieke kleur van Aragón waarschijnlijk gelijk blijft, hebben de verkiezingen de machtsverhoudingen binnen het rechtse blok duidelijk verschoven, in het voordeel van Vox.
Overwinning met bittere nasmaak voor de PP
De PP van regiopresident Jorge Azcón kwam uit op 26 zetels, twee minder dan bij de vorige verkiezingen. Dat is onvoldoende voor een absolute meerderheid. Azcón had de verkiezingen vervroegd uitgeschreven nadat Vox de begroting niet wilde steunen, maar die gok pakte ongunstig uit.
Toch sprak Azcón van een overwinning: volgens hem is er “geen enkel ander alternatief om een regering te vormen”. Tegelijk erkende hij dat het verlies van zetels de onderhandelingspositie van zijn partij verzwakt.
Vox verdubbelt en eist hoofdrol op
De grote winnaar van de verkiezingen Aragón is zonder twijfel Vox. De partij groeide van zeven naar veertien zetels. Lijsttrekker Alejandro Nolasco sprak van een afrekening met “het bedrog van het traditionele tweepartijenstelsel”.
Vox profiteerde vooral van de ruk naar rechts onder kiezers en wist zowel in steden als op het platteland sterk te groeien. Daarmee wordt de partij onmisbaar voor de vorming van een rechtse coalitie.
Zware klap voor de socialisten
Voor de PSOE betekenden de verkiezingen een forse nederlaag. De partij verloor vijf zetels en bleef steken op achttien, een van de slechtste resultaten ooit in Aragón. Lijsttrekker Pilar Alegría gaf openlijk toe dat dit niet de uitkomst was waarop de partij had gehoopt. Vooral in Zaragoza en andere grotere gemeenten leverden de socialisten veel stemmen in.
Verrassing op links
Aan de linkerkant was er ook positief nieuws: de regionale linkse partij Chunta Aragonesista verdubbelde haar zeteltal van drie naar zes. Daarmee boekt de partij haar beste resultaat in twintig jaar. Vooral stedelijke, hoger opgeleide kiezers lijken hun vertrouwen in Chunta te hebben herontdekt.
Kleiner parlement, verschuivende verhoudingen
Het regionale parlement telt na deze verkiezingen Aragón nog slechts zes partijen. Aragón Existe behoudt twee zetels, IU‑Sumar houdt er één, terwijl Podemos volledig uit het parlement verdwijnt. Ook het traditionele regionale zwaargewicht PAR valt buiten de boot, voor het eerst sinds het begin van de regionale verkiezingen.
Vergelijking met Extremadura
De uitslag in Aragón staat niet op zichzelf. Ook bij de recente regionale verkiezingen in Extremadura werd de PP weliswaar de grootste partij, maar zonder voldoende steun om alleen te regeren. Net als in Aragón wist Vox daar fors te groeien en werd de partij onmisbaar voor de vorming van een rechtse coalitie. In beide regio’s leidde dat tot een overwinning met gemengde gevoelens voor de PP: winst aan de stembus, maar een grotere afhankelijkheid van de radicaal-rechtse bondgenoot.
Politieke analisten zien hierin een bredere trend, waarbij de traditionele middenpartijen terrein verliezen en kleinere, meer uitgesproken partijen aan invloed winnen.
Wat nu?
De uitslag betekent dat Aragón vrijwel zeker een rechtse regering krijgt, maar wel één waarin Vox een veel zwaardere stem heeft dan voorheen. De komende coalitieonderhandelingen zullen uitwijzen hoeveel invloed die partij daadwerkelijk krijgt op het beleid. Voor veel inwoners van Aragón, én voor waarnemers elders in Spanje, zijn deze verkiezingen en die in Extremadura daarmee een duidelijke graadmeter voor de politieke koers van het land.