Saskia Plazier
Santos Cerdán kan de kerstdagen bij zijn familie doorbrengen. De voormalige rechterhand van Pedro Sánchez zat vierenhalve maand vast in de gevangenis van Soto del Real, net buiten Madrid. Woensdagavond kwam hij vrij. Zijn vrijlating betekent echter allerminst het einde van het corruptieschandaal rond Cerdán. De zaak Caso Koldo, die de Spaanse politiek al maanden in zijn greep heeft, gaat nu juist een nieuwe fase in.
Cerdán kwam niet vrij omdat zijn onschuld vaststaat, maar omdat de omstandigheden van zijn voorlopige hechtenis zijn veranderd. Dat weerhield hem er niet van om meteen buiten op de stoep een verklaring te geven. Hij zei tegenover de aanwezige media dat er “heel veel leugens over mij verspreid zijn” en dat hij “ervan overtuigd is dat de waarheid uiteindelijk zal zegevieren.”
De vrijlating van de voormalig politicus viel bovendien samen met ander opmerkelijk nieuws uit hetzelfde strafdossier. Namelijk die van een andere vertrouweling van Sánchez: José Luis Ábalos. Ábalos is voormalig minister van Transport en eveneens ex-secretaris van de PSOE. Het Openbaar Ministerie legt hem omkoping en deelname aan een criminele organisatie ten laste en eist nu 24 jaar gevangenisstraf tegen hem.
Caso Koldo
Het dossier Caso Koldo verwijst naar het corruptieschandaal rond onder andere Santos Cerdán en voormalig kabinetschef Koldo García. Het schandaal speelde zich af tijdens de coronapandemie, toen binnen het ministerie van Transport bedrijven via tussenpersonen en politieke contacten bepaalde overheidsaanbestedingen kregen toegespeeld. Volgens de UCO, de criminele opsporingseenheid van de Guardia Civil, zouden daarbij steekpenningen en omkopingen zijn betaald. In totaal zou het gaan om zo’n 650.000 euro aan smeergeld, afkomstig uit commissiebetalingen.
Corruptieklap voor PSOE: kopstuk Santos Cerdán naar gevangenis
Vrijlating Cerdán
Volgens justitie gold Cerdán als het brein achter het netwerk en als de enige die de betrokken bedrijven had kunnen aftippen. Daarom wilde de onderzoeksrechter hem niet eerder vrijlaten.
Vorige week wist diezelfde rechter overige partijen en betrokkenen te identificeren. Daarbij doorzocht de Guardia Civil meerdere vestigingen van de Spaanse multinational en bouwgigant Acciona. Drie (voormalig) leidinggevenden werden daarbij aangemerkt als verdachte. De Guardia Civil nam daarbij een grote hoeveelheid apparatuur en documentatie in beslag. De onderzoeksrechter zag daarom geen bezwaar meer tegen Cerdáns vrijlating.
Cruciale schakel Servinabar
Een andere, zij het kleinere, speler in het geheel is Servinabar, een bouwbedrijf uit de autonome regio Navarra. Deze kleine onderneming, opgericht door zakenman Antxón Alonso en voormalig kabinetschef Koldo García, fungeerde volgens het Openbaar Ministerie als een cruciale schakel tussen de betrokken politici en de bedrijven die overheidsaanbestedingen binnenhaalden. Zo nam Servinabar onder meer de vrouw, zus en zwager van Cerdán in dienst, zonder dat duidelijk is welke werkzaamheden zij uitvoerden. Cerdán tekende daarnaast een privéovereenkomst met Alonso waarin stond dat hij 45% van de aandelen van het bedrijf zou kopen. Dat contract werd echter nooit notarieel bekrachtigd.
Uit financiële gegevens blijkt dat Servinabar tussen 2015 en 2025 bijna tien miljoen euro ontving. Het grootste deel kwam uit samenwerkingen met Acciona en uit commissiebetalingen die nu worden onderzocht. De UCO schat dat het netwerk rond Cerdán, Ábalos en García in totaal zo’n 6,7 miljoen euro binnenhaalde door 2% of 2,19% te rekenen over de opdrachten die Acciona verkreeg.
Consequenties PSOE
Deze recente ontwikkelingen vergroten de druk op de PSOE verder. Uit het dossier blijkt namelijk ook dat de geldstroom abrupt stopte na de arrestatie van Koldo García in februari 2024. Voor de partij is dat extra belastend, omdat García deel uitmaakte van de inner circle rond voormalig minister Ábalos en de verdenkingen zo indirect ook de partijtop raken. Daarnaast gebruikte Cerdán, of iemand uit zijn directe omgeving, de zakelijke creditcard van Servinabar voor privé-uitgaven. Zelfs de huur van een woning in Madrid werd er mee betaald. Het toont aan hoe nauw Servinabar verweven was met de persoonlijke belangen van de betrokken politici.
Voor Sánchez is dit bijzonder ongemakkelijk omdat de PSOE zich altijd heeft willen onderscheiden als een partij die boven corruptiepraktijken staat. De integriteit van zijn partij staat nu opnieuw centraal in een groot corruptiedossier.