Else Beekman
De treinchaos in Catalonië lijkt geen einde te kennen. Na twee dagen volledige uitval is het treinverkeer sinds vrijdagochtend deels hervat, maar op veel lijnen zijn er nog steeds flinke vertragingen of vervangend busvervoer. De situatie raakt dagelijks duizenden reizigers die afhankelijk zijn van het regionale spoornetwerk.
In de nacht van vrijdag op zaterdag kondigde de Catalaanse regering de volledige stillegging van het netwerk aan, wegens een gebrek aan “veiligheidsgaranties” na het noodweer van de afgelopen dagen. Spoorbeheerder Adif en vervoerder Renfe spraken dit later gedeeltelijk tegen, wat tot grote verwarring onder reizigers leidde. Opnieuw waren het de gebruikers die de gevolgen ondervonden van een complexe en steeds terugkerende crisis.
De lijn R1 kampt nog steeds met vertragingen tot meer dan 30 minuten. Op de R4 is er tussen Martorell en Sant Vicenç de Calders alleen busvervoer mogelijk. Een aardverschuiving op zaterdag bij Cerdanyola del Vallès zorgde bovendien voor nieuwe verstoringen op dezelfde R4.
Jarenlange problemen
De treinproblemen bij Rodalies zijn al jarenlang onderwerp van frustratie. Van kapotte bovenleidingen tot stakingen, van personeelstekort tot ongelukken: reizigers weten zelden waar ze aan toe zijn. In maart 2025 moesten passagiers zelfs over het spoor lopen naar het dichtstbijzijnde station vanwege een storing.
De president van de Generalitat, Salvador Illa, gaf in de zomer van 2025 in het parlement toe dat het “niet goed” gaat met het spoorverkeer en verontschuldigde zich. De Catalaanse Ombudsman kreeg in het eerste kwartaal van 2025 al bijna 400 klachten binnen, meer dan dubbel zoveel als in heel 2024.
Reactie van gebruikersvereniging
De gebruikersvereniging Promoció del Transport Públic heeft na de recente chaos een dringend beroep gedaan op de betrokken instanties. Volgens de organisatie moet het treinverkeer “onmiddellijk en stapsgewijs” worden hervat op alle veilige trajecten. Ze pleiten voor het aanbieden van minimaal basisvervoer, ook als dat met lagere snelheid moet gebeuren, en willen dat enkel de gevaarlijke zones gesloten blijven.
“Rodalies is een essentiële dienst”, stelt de vereniging, “en de volledige stillegging heeft ernstige gevolgen voor duizenden mensen.” Ze roepen op tot een publiek en controleerbaar noodplan, met een duidelijke inventaris van knelpunten en getroffen trajecten. Ook vragen ze om een geïntegreerd crisismanagement tussen infrastructuurbeheerder en vervoerders, met transparante communicatie richting reizigers.
Hoewel ze het veiligheidsbelang van de machinisten erkennen, benadrukken ze dat de hervatting van het vervoer, al is het gedeeltelijk, dringend nodig is. Ze hekelen het jarenlange uitstel van structurele maatregelen en waarschuwen dat tijdelijke beperkingen te vaak permanent worden. “Het probleem is niet het weer of de machinisten, het is de manier waarop de infrastructuur beheerd en onderhouden wordt,” klinkt het in een stevig geformuleerde verklaring.
Impact op gezondheid
Volgens een studie van de Universiteit Rovira i Virgili kampen vaste treinreizigers met bovengemiddelde stress- en depressieklachten. De onbetrouwbaarheid van het openbaar vervoer heeft dus ook duidelijke gevolgen voor het welzijn van gebruikers.
Voorzichtig optimisme met nieuwe structuur
Als oplossing werd eind 2025 een nieuwe publiek-private spooronderneming opgericht: Rodalies de Catalunya SME, SA, met een bestuur bestaande uit vertegenwoordigers van zowel Renfe als de Generalitat. De lijn R1 is als eerste gepland om in 2027 onder deze nieuwe structuur te gaan opereren.
Hoewel dit een belangrijke stap lijkt richting regionalisering en snellere besluitvorming, blijft het voorlopig bij plannen. Reizigers zullen dus nog even moeten wachten op zichtbare verbeteringen.