Elize van Loon
Maandag 22 december is de trekking van de kerstloterij El Gordo. Een moment van hoop voor veel Spanjaarden. De Spaanse wiskundige Francisco Pedroche heeft rond El Gordo een strategie uitgelegd die veel aandacht kreeg in de Spaanse media. Hij is hoogleraar toegepaste wiskunde en houdt zich bezig met kansberekening.
Zijn idee klinkt eenvoudig en logisch. Toch benadrukt Pedroche dat het geen manier is om rijk te worden. Hij wil vooral teleurstelling voorkomen.
Alle eindcijfers kopen
De wiskundige stelt voor om honderd verschillende loten te kopen, elk met een andere eindcombinatie van twee cijfers, van 00 tot en met 99. Op die manier heb je elke mogelijke eindiging in handen. Als een groot prijswinnend nummer wordt getrokken, zoals de hoofdprijs of de tweede of derde prijs, dan heb je altijd minstens één lot met dezelfde laatste twee cijfers. Dat levert een kleine prijs op.
Wat levert het op
Een lot voor de kerstloterij kost twintig euro. Wie honderd loten koopt, geeft dus tweeduizend euro uit. Wanneer je alleen een prijs wint op basis van de laatste twee cijfers van een groot prijswinnend nummer, krijg je ongeveer vijfhonderd euro terug. Dat betekent dat je nog steeds geld verliest. Pedroche laat hiermee zien dat zelfs deze brede strategie geen winst garandeert.
Geen hogere kans op de hoofdprijs
Belangrijk in zijn uitleg is dat de kans op de hoofdprijs niet groter wordt. Elk lot heeft exact dezelfde kans, namelijk één op honderdduizend. Of je nu één lot koopt of honderd, de kans per lot blijft gelijk. De uitslag is willekeurig en niet te beïnvloeden.
Misverstanden over kans
Pedroche wil met zijn rekenvoorbeeld ook bekende misverstanden ontkrachten. Veel mensen denken dat bepaalde nummers meer kans hebben. Bijvoorbeeld omdat ze al lang niet zijn gevallen of omdat ze een speciale betekenis hebben. Maar volgens de wiskunde klopt dat niet. Elk nummer begint bij elke trekking opnieuw met dezelfde kansen.
Waarom mensen toch meespelen
Ondanks deze feiten blijven miljoenen mensen elk jaar meedoen aan de kerstloterij. Pedroche verklaart dit vanuit de psychologie. Mensen overschatten kleine kansen. Ze dromen graag over een grote verandering in hun leven. Daarnaast geeft het kopen van loten een gevoel van hoop en verbondenheid.
Loterij blijft kansspel
De boodschap van Pedroche is helder. De strategie om voor de kerstloterij alle eindcijfers te kopen kan iets opleveren, maar het is geen slimme investering. De loterij blijft een spel van toeval. Speel mee voor je plezier en niet met de verwachting om te winnen.
Onderwijs en media
Pedroche gebruikt dit soort voorbeelden niet alleen in het onderwijs, maar ook in de media. Hij wil laten zien hoe het echt werkt met kansen en hoe makkelijk mensen zichzelf voor de gek houden. Met de voorbeelden en eenvoudige berekeningen maakt hij abstracte wiskunde begrijpelijk. Zijn doel is niet om mensen te ontmoedigen, maar om ze bewustere keuzes te laten maken. Dat maakt hun verwachtingen realistischer bij spellen, loterijen en andere situaties waarin toeval een grote rol speelt.
El Gordo: Wat zijn volgens AI goede lotnummers?