Else Beekman
In de zuidelijke uitlopers van de Sierra de Fates bij Tarifa heeft de recente natuurbrand niet alleen schade aangericht, maar ook een uitzonderlijke archeologische vondst mogelijk gemaakt. Door het vuur kwam een eerder onbereikbaar rotsachtig gebied bloot te liggen, waar archeoloog Simón Blanco eind september drie rotstekeningen aantrof van twee hinden met een jong hert.
De ontdekking vond plaats in een rotsachtig ‘abri’ op een strategisch punt met uitzicht op de baai van Valdevaqueros, de Afrikaanse kust én migratieroutes van vogels en walvisachtigen. Dit maakt de vindplaats bijzonder: zowel geografisch als historisch gezien.
Rotstekeningen met unieke details
Simon Blanco Facebook
De grottekeningen bevinden zich op het plafond van de lagere kamer van het zogenoemde Duque I-abri. De dieren zijn eenvoudig maar verfijnd afgebeeld, met aandacht voor kenmerken als snuit, oren en staart. De alertheid van de dieren is voelbaar: ze lijken elk moment te kunnen wegspringen. Volgens onderzoekers behoren de tekeningen tot het zogeheten Arte Sureño, een prehistorische kunstvorm uit Zuid-Andalusië die teruggaat tot het Neolithicum.
“De aanwezigheid van herten is hier nooit eerder vastgesteld,” aldus Simón Blanco. “Het wijst op een nauwe band tussen mens en natuur in de prehistorie.”
Verleden zichtbaar door brand
De locatie waar het Duque-complex is ontdekt, was voor de brand in augustus 2025 nauwelijks toegankelijk vanwege dicht struikgewas en oude kurkeiken. Ironisch genoeg heeft de vernietigende werking van het vuur geleid tot nieuwe inzichten in het verleden. In de nabije omgeving zijn door het vuur ook andere prehistorische vindplaatsen zichtbaar geworden, waaronder het Estrecho III en de Cabreriza.
Toch wijzen experts op de keerzijde: hoge temperaturen tijdens bosbranden kunnen de zandsteen waarin de tekeningen zijn aangebracht ernstig beschadigen. Daarnaast verergert het verdwijnen van vegetatie de erosie.
Kwetsbaar erfgoed vraagt om bescherming
De vondst is inmiddels gemeld bij de Spaanse autoriteiten, maar de zorg om behoud groeit. Blanco pleit voor fysieke bescherming van de site en herstel van het landschap. “We moeten leren van deze brand,” zegt hij. “Ons erfgoed is kwetsbaar, en zonder samenwerking van burgers en overheden riskeren we het voor altijd te verliezen.”
De regio rond Tarifa wordt bovendien geteisterd door andere bedreigingen: ongecontroleerde bebouwing, terugkerende branden, en een lappendeken van beschermde gebieden zonder samenhangende bescherming. De fragmentatie bemoeilijkt duurzaam behoud van zowel natuur als cultuur.
Grotere betekenis voor Arte Sureño
Met deze ontdekking groeit het belang van de Sierra de Fates als archeologische vindplaats. Eerdere ontdekkingen in de regio dateren al uit 1929, maar nieuwe locaties zoals Los Cardos en El Peregrino (ontdekt in respectievelijk 2014 en 2015) wijzen op een nog grotendeels onontdekt netwerk van rotsschilderingen.
De tekeningen van het Duque-complex vormen een aanvulling op dit erfgoed en maken het gebied nog aantrekkelijker voor wetenschappelijk onderzoek én cultureel toerisme. Mits goed beschermd, kunnen deze sporen uit het verre verleden bijdragen aan de educatie van volgende generaties.