Saskia Plazier
De effecten van klimaatverandering vallen niet meer te ontkennen. De steeds hetere en langere zomers eisen meer en meer slachtoffers. Vooral in Zuid-Europa vallen er veel zogenoemde hittedoden door de extreme weersomstandigheden. Nieuw onderzoek wijst Barcelona deze zomer aan als derde zwaarst getroffen stad van Europa. Daarbij was het merendeel van de hittedoden direct toe te schrijven aan de klimaatverandering.
Barcelona deelt de oneervolle derde plaats met Athene. Alleen Rome en Milaan telden nog meer slachtoffers: respectievelijk 835 en 1.156. Tussen juni en augustus stierven er in de Catalaanse hoofdstad 786 mensen door de extreme hitte, waarvan 630 overlijdens (zo’n 80%) direct toe te schrijven waren aan de door fossiele brandstoffen veroorzaakte opwarming.
Spaanse steden hoog in ranglijst
Niet alleen Barcelona duikt op in de top tien van de roemloze lijst. Madrid staat op de zevende plaats met 387 extra doden. Daarna volgen Valencia en Zaragoza respectievelijk op de elfde en de zestiende plek. Onderaan de top 30 bungelen ook nog de Spaanse steden Murcia (25), Sevilla (27) en Granada (30).
16.500 extra (hitte)doden in Europa
De gerenommeerde universiteit Imperial College London en de London School of Hygiene & Tropical Medicine, gespecialiseerd in volksgezondheid, onderzochten in totaal 850 Europese steden. Hun conclusie: klimaatverandering zorgde afgelopen zomer voor meer hittegolven en leidde tot 16.500 extra sterfgevallen. Zonder die opwarming door fossiele brandstoffen zou Europa bijna de helft minder hittedoden hebben geteld.
De onderzoekers baseerden hun berekeningen op weerobservaties, klimaatmodellen en eerdere studies naar de relatie tussen hitte en sterfte. Daaruit blijkt dat menselijk handelen de temperaturen gemiddeld met 2,2 °C heeft verhoogd. Ze benadrukken dat de studie slechts een indicatie geeft, omdat de onderzochte steden samen maar zo’n 30% van de Europese bevolking beslaan.
Recordaantal hittedoden geregistreerd aan de Costa del Sol in juli
Ouderen meest kwetsbaar
Veel slachtoffers blijven bovendien onzichtbaar in de officiële statistieken omdat overlijdens vaak worden toegeschreven aan hart-, long- of nierproblemen. Ziektes die verergeren en eerder lijden tot sterfte bij hitte. Wel blijkt uit het onderzoek dat 85% van de slachtoffers ouder was dan 65 jaar. Met een snel vergrijzende bevolking vrezen onderzoekers dat juist ouderen in de komende jaren nog zwaarder getroffen zullen worden door de steeds hetere zomers.
Stoppen met fossiele brandstoffen
“De relatie tussen de verbranding van fossiele brandstoffen, meer hitte en hogere sterfte is onmiskenbaar. Als we de afgelopen decennia nou eens gestopt waren met het verbruiken van olie, gas en kolen, zouden veel van de 16.500 mensen die deze zomer in Europa omkwamen waarschijnlijk nog in leven zijn,” zegt Friederike Otto, hoogleraar klimaatwetenschappen aan het Imperial College in Londen.
Zelfs een opwarming van slechts 1,3 graden kost al duizenden mensen het leven. Daarom dringen de onderzoekers erop aan dat alleen een snelle afbouw van fossiele brandstoffen de trend kan keren. Anders worden Europese zomers nog heter en dodelijker.
Volgens Jaume Collboni, burgemeester van Barcelona, worden vooral steden dagelijks geconfronteerd met de realiteit van de klimaatcrisis. “Stedelijke gebieden staan in de frontlinie en kwetsbare gemeenschappen betalen de hoogste prijs,” aldus Collboni.
Sánchez: “Spanje moet zich wapenen tegen klimaatverandering” na ongekende natuurbranden