Else Beekman
In het hart van Andalusië maakt een vergeten zomertopper zijn comeback: de ’tomate rosa de la Indiana’. Deze vleestomaat uit een dorpje bij Ronda werd lang alleen nog door lokale boeren gekend, maar verovert nu langzaam de borden van topchefs in Zuid-Spanje. Wat deze roze reus zo bijzonder maakt? Zijn smaak, zijn formaat én zijn bijnaam: ‘de kaviaar van het veld’.
De roze tomaat uit La Indiana, een landelijk gelegen gehucht bij Ronda, verdween bijna volledig uit beeld. Ooit groeide hij volop in de traditionele groentetuinen in de regio, maar verdween in de vergetelheid door zijn delicate karakter en beperkte houdbaarheid. Dankzij een initiatief van de zadenbank Banco de Semillas de la Serranía de Ronda wordt deze bijzondere vrucht sinds een jaar of tien opnieuw verbouwd, vooral in kleine ecologische tuinen.
Smaakbom met roze huidje
Wie geluk heeft en de tomaat weet te bemachtigen, proeft iets bijzonders. De vrucht is groot, soms bijna twee kilo, licht afgeplat en heeft een opvallend roze schil. De smaak is zoet en intens, de structuur stevig en sappig. Perfect om rauw te eten, bijvoorbeeld in een zomerse salade. Alleen maakt de dunne schil de bijzondere tomaat kwetsbaar en dat verklaart waarom hij niet overal in de schappen ligt.
Van lokale groentetuin naar haute cuisine
Eén van de boeren die zich inzet voor de terugkeer van de roze tomaat uit La Indiana is Jacobo García. Op zijn biologische boerderij in Benalauría kweekt hij de tomaten op biologische wijze met enkel schapen- en geitenmest. Hij levert vooral aan streekrestaurants, zoals Azulete in Gaucín en Fresco in Sotogrande. “Deze tomaat heeft een heel eigen karakter,” zegt hij in de krant SUR. “Hij komt pas in augustus op de markt, dus je moet geduld hebben.”
Verwar de roze tomaat uit La Indiana niet met de bekende ‘huevo de toro’-tomaat, een grote vleestomaat uit Andalusië met een zoete, intense smaak waarvan de prijs nogal kan oplopen. Bij een jaarlijkse veiling in augustus betalen de winnaars zo 1.900 euro voor een kistje van deze smaakvolle vruchten.
Dit is de duurste vrucht van Málaga
Moeilijk verkrijgbaar, maar geliefd
De beperkte beschikbaarheid maakt het tot een exclusieve lekkernij. Volgens Rafael Galindo, coördinator van het zadenbankproject, zijn er momenteel slechts vier tot vijf professionele telers. Toch groeit de bekendheid gestaag. “Steeds meer koks vragen ernaar,” vertelt hij. “Maar met de middelen die we hebben, gaat het stap voor stap.”
Erfgoed van de Serranía de Ronda
De roze tomaat uit La Indiana is meer dan een smaakvolle bijzonderheid: het vormt puur agrarisch en Andalusisch erfgoed. Samen met andere oude rassen zoals de ‘arenensis’-tomaat, de witte aubergine van Júzcar en de ‘cuerno de toro’-paprika vormt hij de basis voor een hernieuwde waardering van lokale gewassen. Ben je in de buurt deze zomer, zoek deze bijzondere tomaat dan op. Je vindt ze op een lokale markt of op het bord van een goed restaurant. Je moet wel snel zijn, vanaf augustus is het seizoen kort en de vraag groeit.
Zadenbank vol landbouwgeschiedenis
Achter de heropleving van de bijzondere tomaat uit La Indiana zit een bevlogen initiatief: de Zadenbank van de Serranía de Ronda. Deze organisatie is verbonden aan de landelijke Universiteit Paulo Freire en de milieuvereniging Silvema. Hier werkt men al ruim tien jaar aan het behoud van traditionele gewassen. Rafael Galindo legt uit dat oude rassen vaak meer voedingsstoffen en smaak bevatten.
Medewerkers van het project bezoeken oude tuinders, verzamelen kennis én zaden die generaties lang bewaard zijn gebleven. Op die manier zijn er inmiddels ruim honderd lokale soorten gered van de vergetelheid. Daaronder vijftien tomatenrassen. De bank stimuleert een netwerk van kleinschalige telers en werkt actief samen met chefs die met deze vergeten smaken willen koken. Op deze manier hoopt men de biodiversiteit te beschermen en een duurzamere, lokaal gewortelde landbouw te bevorderen.
Zadenbank in Spanje haalt oude fruit- en groentensoorten uit vergetelheid