Judith Goeree
In Spanje kiezen reizigers op zeven belangrijke trajecten duidelijk voor de trein boven het vliegtuig. Onlangs gepubliceerde statistieken van spoorwegbedrijf Renfe laten zien dat 82% van de passagiers de trein verkiest boven een binnenlandse vlucht op deze routes.
Die verschuiving is het resultaat van twee ontwikkelingen: de liberalisering van de spoorsector en stevige prijsconcurrentie op de hogesnelheidslijnen. Sinds naast Renfe ook aanbieders als Ouigo en Iryo actief zijn, zijn de tarieven gedaald en het aanbod uitgebreid. Daardoor is de trein voor veel reizigers een aantrekkelijker én duurzamer alternatief geworden.
Groei van treinreizigers op hoofdtrajecten
De gegevens van Renfe tonen dat het aantal reizigers in de hogesnelheidstreinen op de zeven belangrijke verbindingen de afgelopen drie jaar fors is gestegen:
Grootste lijnen:
- Madrid–Barcelona: 7,5 → 8,9 miljoen
- Madrid–Valencia: 4,4 → 5,3 miljoen
- Madrid–Málaga: 2,1 → 3,5 miljoen
Overige sterke groeiers:
- Madrid–Sevilla: 2,8 → 4,3 miljoen
- Madrid–Alicante: 1,8 → 2,7 miljoen
- Madrid–Galicië: 1,0 → 1,8 miljoen
- Madrid–Asturië: 295.000 → 848.000
Deze cijfers omvatten niet alleen reizigers van Renfe, maar ook die van concurrenten zoals Ouigo en Iryo.
Waar vroeger een binnenlandse vlucht vaak goedkoper was, zorgen liberalisering en concurrerende tarieven ervoor dat hogesnelheidstreinen aantrekkelijker zijn dan ooit.
Milieuvoordeel door fors minder CO₂
De groei van het treinverkeer levert ook een duidelijke milieuwinst op. Volgens Renfe werd op de zeven belangrijkste trajecten tussen september 2024 en augustus 2025 naar verwachting 512.944 ton CO₂ bespaard ten opzichte van reizen per vliegtuig of auto. Dat staat gelijk aan de jaarlijkse uitstoot van ongeveer 250.000 auto’s.
Renfe gaat daarbij uit van de aanname dat 50% van de treinreizigers afkomstig is van het vliegtuig, 20% van de auto en dat 30% reizen betreft die voorheen niet werden gemaakt. Die extra reizen zijn mogelijk geworden doordat de trein sneller, goedkoper of praktischer is geworden.
Dat effect wordt versterkt doordat Spaanse treinen grotendeels rijden op elektriciteit uit 100% hernieuwbare bronnen.
Waarom reizigers de trein kiezen
De populariteit van de trein boven het vliegtuig heeft meerdere oorzaken. Milieubewustzijn speelt een rol, maar minstens zo belangrijk zijn praktische en psychologische factoren. Vooral op trajecten met een totale reistijd van minder dan drie uur blijkt de trein vaak sneller of minstens even snel dan het vliegtuig, zeker wanneer de tijd voor inchecken, veiligheidscontroles en vervoer van en naar de luchthaven wordt meegerekend.
Ook comfort en gemak wegen zwaar mee. Treinstations liggen doorgaans in het stadscentrum en zijn eenvoudig bereikbaar. De instapprocedure is minder tijdrovend, er zijn geen lange wachtrijen bij beveiligingscontroles en reizigers kunnen tot vlak voor vertrek instappen. Voor veel frequente reizigers maakt juist dat het verschil.
Daarnaast ervaart een deel van de bevolking spanning of stress bij vliegreizen. De trein biedt dan een rustiger, voorspelbaarder alternatief. Het ontbreken van turbulentie, het kunnen bewegen door de wagon en de meer ontspannen sfeer dragen bij aan een prettiger reiservaring.
Prijs blijft echter een doorslaggevende factor. Hoewel veel mensen het spoor als duurzamer zien, stappen ze pas over wanneer treinkaartjes concurrerend geprijsd zijn. In sommige gevallen blijft vliegen nog altijd goedkoper, wat de overstap naar de trein afremt.
Spoor als hoeksteen van duurzaam vervoer
Het succes van de Spaanse hogesnelheidslijnen laat zien dat reizigers massaal kiezen voor het spoor wanneer het sneller, goedkoper en comfortabeler wordt dan vliegen. Dat levert niet alleen een forse vermindering van CO₂‑uitstoot op, maar helpt ook om verkeersdrukte te beperken en de veiligheid op de wegen te verbeteren.
Door blijvend te investeren in infrastructuur en concurrentie tussen aanbieders te stimuleren, laat Spanje volgens vervoersspecialisten zien hoe een modern en duurzaam vervoerssysteem kan groeien.
Landelijke OV-kaart: door heel Spanje reizen voor €60 per maand