Elize van Loon
Veel consumenten kijken uit naar Black Friday. Maar cijfers laten zien dat de beloofde koopjes vaak tegenvallen: maar een klein deel van de aanbiedingen is echt voordelig. De Spaanse consumentenorganisatie OCU doet regelmatig onderzoek naar prijzen en aanbiedingen en controleert of winkels zich aan de regels houden.
Black Friday is oorspronkelijk een Amerikaanse traditie, maar in Spanje en andere Europese landen is het inmiddels een vast onderdeel van de consumptiekalender. Het gaat altijd om de vrijdag na Thanksgiving. De dag is ontstaan als een verlengstuk van die feestdag: na het familiediner op donderdag trekken mensen massaal naar de winkels op vrijdag om te profiteren van grote kortingen. Het is het startmoment voor de kerstinkopen.
Aanbiedingen in november
Dit jaar valt Black Friday op 28 november, maar veel bedrijven verlengen de aanbiedingen tot “Black Week” of zelfs de hele maand november. Door inflatie en hogere kosten letten gezinnen meer op hun uitgaven. Ze wachten op de aanbiedingen om grote aankopen te doen, zoals elektronica, mode of huishoudelijke apparaten. Zowel fysieke winkels als online winkels lokken klanten met exclusieve deals, gratis verzending of extra services. Black Friday is inmiddels, net als kerst, een van de belangrijkste commerciële momenten van het jaar. De dag beïnvloedt niet alleen de detailhandel, maar ook de sectoren logistiek en transport.
Slimme truc of echt een koopje?
Veel Spanjaarden zien Black Friday als hét koopjesfeest van het jaar. Volgens de OCU is het vooral een slimme marketingtruc. Onderzoeken laten zien dat veel aanbiedingen niet voordeliger zijn dan normaal. Sterker nog, sommige producten worden juist duurder gemaakt in de weken voorafgaand aan Black Friday. De OCU analyseerde meer dan 15.000 prijzen bij zestig grote webwinkels. Slechts dertig procent van de producten werd daadwerkelijk goedkoper. Drieënveertig procent was juist duurder dan eerder en de overige zevenentwintig procent bleef gelijk in prijs. Dat betekent dat bijna de helft van de aanbiedingen tijdens Black Friday geen echte korting oplevert. Toch denkt een meerderheid van de consumenten dat ze wél voordelig uit zijn.
Hoe winkels de regels omzeilen
Volgens de Spaanse wet moeten winkels bij een aanbieding het laagste prijsniveau van de afgelopen dertig dagen tonen. Maar dat gebeurt vaak niet. Veel bedrijven gebruiken in plaats een adviesprijs van de fabrikant, die bijna nooit gerekend wordt. Zo lijken kortingen groter dan ze zijn, terwijl de consument nauwelijks voordeel heeft.
OCU wil strengere controle
De OCU vindt dat de overheid moet ingrijpen. Ze roepen het Spaanse ministerie van Consumentenzaken op om strenger te controleren. Ook wil de organisatie dat winkels die de regels overtreden een boete krijgen. Alleen duidelijke sancties kunnen een einde maken aan deze vorm van consumentenmisleiding. De OCU adviseert consumenten om prijzen al in oktober of begin november te volgen. Zo kunnen ze inschatten of een aanbieding echt voordelig is. Prijsvergelijkingssites kunnen daarbij helpen.