Judith Goeree
Op zondagavond 7 september 2025 staat Spanje een bijzonder schouwspel te wachten. De maan zal rood kleuren tijdens een totale maansverduistering, ook wel bekend als een bloedmaan. Dit fenomeen is in vrijwel het hele land zichtbaar, met uitzondering van het westen van Galicië en de Canarische Eilanden, waar alleen de gedeeltelijke fase te zien zal zijn.
Tijdschema van de eclips
Volgens het Instituto Geográfico Nacional (IGN), het Spaanse nationale geografische instituut, gelden voor Madrid de volgende tijden:
- Begin gedeeltelijke fase: 18:27 uur
- Totale fase: 19:31 – 20:53 uur
- Maximum verduistering: 20:11 uur
- Einde gedeeltelijke fase: 21:56 uur
De totale verduistering duurt ruim 80 minuten. In veel delen van Spanje komt de maan pas boven de horizon op het moment dat ze al volledig verduisterd is. Daardoor is het begin van de totale fase daar niet zichtbaar.
Beste locaties om te kijken
De beste kans op een heldere waarneming hebben oostelijke regio’s zoals Catalonië en de Balearen. Hier staat de maan hoger aan de hemel. Toch geeft de Spaanse meteorologische dienst Aemet aan dat bewolking op zondagavond 7 september op diverse plekken het zicht kan beperken.
Wat is een bloedmaan?
Een maansverduistering ontstaat wanneer de aarde precies tussen de zon en de maan schuift. Bij een totale verduistering staat de maan volledig in de schaduw van de aarde. Toch verdwijnt ze niet: de atmosfeer buigt zonlicht af. Het blauwe licht wordt verstrooid, waardoor vooral het rode licht overblijft. Hierdoor krijgt de maan haar karakteristieke roodachtige gloed.
Omdat deze volle maan samenvalt met het begin van de herfst, wanneer boeren hun gewassen oogsten en het licht ervan de boeren helpt langer door te werken op het veld, wordt deze maan ook wel de ‘oogstmaan’ genoemd.
Veilig te zien zonder hulpmiddelen
Het IGN benadrukt dat een maansverduistering veilig met het blote oog te bekijken is. Er is geen speciale bescherming nodig, in tegenstelling tot bij een zonsverduistering, waarvoor een speciale bril nodig is om de ogen te beschermen.
Wereldwijd zichtbaar
Behalve in Spanje is het fenomeen ook zichtbaar in grote delen van Europa, Afrika, Azië, Oceanië, Antarctica en het oosten van Zuid-Amerika. Maansverduisteringen zijn vaker waar te nemen dan zonsverduisteringen en duren langer, soms tot enkele uren.
Toekomstige verduisteringen in Spanje
Na deze tweede totale maansverduistering van 2025 (de eerste vond plaats op 14 maart) volgen drie zonsverduisteringen die vanuit Spanje te zien zijn:
- 12 augustus 2026: totale zonsverduistering in het noorden.
- 2 augustus 2027: totale zonsverduistering in het zuiden.
- 26 januari 2028: ringvormige zonsverduistering in zuiden, westen en Balearen.
Vooral die van 2026 wordt bijzonder: het is de eerste keer sinds 1905 dat een totale zonsverduistering boven de Spaanse regio’s zichtbaar is. Spanje is dan bovendien het enige bewoonde gebied in Europa waar deze eclips volledig te zien zal zijn. Er worden dan ook duizenden bezoekers en toeristen verwacht. Lokale overheden, sterrenwachten en toeristische organisaties treffen maatregelen om waarnemingslocaties in te richten, publieksactiviteiten te organiseren en de infrastructuur klaar te maken voor een verhoogde toestroom van belangstellenden.
Praktische tips voor waarnemers van de bloedmaan
Wie de bloedmaan optimaal wil bewonderen, doet er goed aan zich goed voor te bereiden. Met een paar eenvoudige maatregelen vergroot je de kans op een geslaagde waarneming:
- Kies een plek met vrij uitzicht naar het oosten.
- Vermijd lichtvervuiling: buiten de stad zie je meer.
- Houd rekening met bewolking; in oostelijke regio’s zijn de kansen beter.
- Rond 20:53 uur verlaat de maan de schaduw van de aarde en wordt weer helder zichtbaar.
September is sowieso een goede maand voor liefhebbers van sterrenkunde. Naast de totale maansverduistering zijn er nog diverse andere hemelverschijnselen boven Spanje te bewonderen. Zo valt er deze maand ook een gedeeltelijke zonsverduistering te zien, vindt de herfst-equinox plaats en zijn er opvallende planeetstanden waarneembaar.
Wie zondag de bloedmaan mist, moet geduld hebben. De volgende keer dat de maan rood kleurt boven Europa is pas op 31 december 2028. Tot die datum zal het fenomeen in deze regio niet meer te zien zijn.
Bronnen: EFE, National Geographic
Bloedmaan, eclipsen en equinox aan Spaanse hemel in september