Judith Goeree
De Spaanse conservatieve Partido Popular (PP) zoekt nadrukkelijk toenadering tot radicaal-rechts. Aanleiding is een wetsvoorstel van Vox om de boerka en niqab in de openbare ruimte te verbieden. Wat jarenlang een uitgesproken Vox-standpunt was, krijgt nu openlijke bijval van PP-leider Alberto Núñez Feijóo.
Het voorstel ligt deze week op tafel in het Congres. Vox wil via aanpassing van onder meer het Wetboek van Strafrecht het dragen van gezichtsbedekkende islamitische kleding verbieden. De partij beroept zich op veiligheid en op de bescherming van vrouwenrechten. De PP steunt het initiatief en markeert daarmee een verdere verschuiving op rechts.
Politieke rekensom
De steun van de PP is geen losstaand gebaar. In meerdere autonome regio’s is de partij afhankelijk van Vox om een regering te vormen of begrotingen goedgekeurd te krijgen. In onder meer Extremadura en Aragón, en zeer waarschijnlijk in Castilië en León na de regionale verkiezingen van 15 maart 2026, is de steun van Vox cruciaal.
Het boerkadossier fungeert als politiek aanknopingspunt. Door Vox op een symbolisch thema tegemoet te komen, vergroot de PP de kans op stabiele samenwerking in regio’s waar zij zonder radicaal-rechts geen meerderheid heeft.
Concurrentie op rechts
Daarnaast speelt electorale concurrentie een rol. Vox en de PP vissen in dezelfde vijver van rechtse kiezers. Thema’s als immigratie, identiteit en veiligheid mobiliseren die achterban.
Door een hardere lijn te steunen, voorkomt de PP dat kiezers naar Vox overlopen. Het dossier is in dat opzicht strategisch gekozen. Het daadwerkelijke gebruik van boerka of niqab in Spanje is zeer beperkt. De maatschappelijke impact van een verbod zou gering zijn, maar het politieke signaal is groot.
Verzet van de regering
De linkse regeringscoalitie van PSOE en Sumar wijst het voorstel af. Volgens socialistische bronnen botst een algemeen verbod met de grondwettelijke bescherming tegen discriminatie en met de godsdienstvrijheid.
Eerdere jurisprudentie van het Hooggerechtshof verklaarde lokale verboden ongeldig. Ook het veiligheidsargument overtuigt de regering niet. Als gezichtsbedekking wordt verboden, zo luidt de redenering, zouden ook andere vormen zoals maskers of bivakmutsen onder zo’n verbod moeten vallen.
Migratie als terugkerend strijdpunt
Vox grijpt het Spaanse migratievraagstuk vaker aan om het politieke debat te verscherpen. Afgelopen jaar speelde dat in de Zuid-Spaanse gemeente Jumilla. Daar mogen gemeentelijke sportaccommodaties voortaan alleen nog worden gebruikt voor sport of door de gemeente georganiseerde activiteiten.
Het besluit, gesteund door PP en Vox, betekent in de praktijk dat islamitische feesten niet langer kunnen plaatsvinden op locaties waar de grote moslimgemeenschap in dit deel van Murcia die bijeenkomsten jarenlang organiseerde. Tegenstanders zagen het als een verkapte maatregel tegen religieuze minderheden. Voorstanders spraken van een neutralere invulling van gemeentelijke voorzieningen.
Het voorbeeld laat zien hoe culturele en religieuze kwesties lokaal worden ingezet in een bredere nationale strijd over identiteit en integratie.
Verdeeldheid en framing
Binnen links ligt het onderwerp gevoelig. Sommige progressieve stemmen beschouwen volledige gezichtsbedekking als symbool van vrouwenonderdrukking. Anderen vrezen dat een verbod moslimgemeenschappen stigmatiseert en xenofobe sentimenten voedt.
Voor de PP is dat politiek aantrekkelijk. De linkse Spaanse regering verwerpt het verbod met een beroep op de grondwet, die discriminatie verbiedt en de vrijheid van godsdienst beschermt. Daarmee plaatst zij het debat in juridische termen. De conservatieven trekken het juist naar het maatschappelijke vlak.
De boodschap van de PP is helder: wie volledige gezichtsbedekking toestaat, accepteert een praktijk die volgens hen haaks staat op de gelijkheid van mannen en vrouwen. Zo wordt het geen discussie meer over religieuze vrijheid, maar over integratie en emancipatie.
Het voorstel biedt de PP de kans de linkse coalitie op haar eigen terrein aan te vallen. Niet alleen op migratiebeleid, maar ook op vrouwenrechten, een thema waarop progressieve partijen zich traditioneel profileren.
Breder schaakspel
De toenadering tussen PP en Vox kent grenzen. Op het terrein van klimaat- en energiebeleid lopen de standpunten uiteen. Vox verzet zich fel tegen de Europese Green Deal, terwijl de PP zich pro-Europees opstelt.
Het boerkadebat laat echter zien hoe de machtsverhoudingen op rechts verschuiven. Wat enkele jaren geleden nog exclusief Vox-retoriek was, wordt nu door de PP openlijk gesteund.
Voor Vox is dat winst, omdat een standpunt dat lange tijd als radicaal gold, richting het politieke midden schuift. Voor de PP is het een berekende zet. Het gaat minder om de praktische uitvoering van een verbod dan om de boodschap aan de achterban: de partij is bereid hardere standpunten in te nemen waar het gaat om migratie en identiteit. De afstand die de PP ooit tot Vox wilde bewaren, maakt plaats voor openlijke samenwerking.
Spanje schuift naar rechts: PP verliest liever zetels om samen met Vox te regeren