Judith Goeree
De Spaanse regering heeft een wetsvoorstel aangenomen dat strengere regels invoert voor consumentenkrediet. Met de nieuwe wet wil Madrid misbruik bij kleine, vaak dure leningen tegengaan en kwetsbare huishoudens beter beschermen tegen problematische schulden.
Achterstand op Europese regelgeving
Spanje is een van de laatste eurolanden die de Europese richtlijn voor consumentenkrediet nog niet volledig had omgezet in nationale wetgeving. Daardoor bestonden er grote verschillen tussen aanbieders en opereerden vooral online kredietverstrekkers in een grijs gebied. Door digitalisering zijn nieuwe aanbieders en bedrijfsmodellen ontstaan, vaak volledig online. Die ontwikkeling heeft geleid tot een snelle groei van kortlopende leningen met hoge kosten, waarbij consumenten met beperkte financiële ruimte relatief vaak betrokken zijn.
In landen als Duitsland en Frankrijk gelden al jaren vaste grenzen voor rente en kosten, en staan alle aanbieders onder toezicht van de centrale bank. In Spanje konden bedrijven tot nu toe bijvoorbeeld honderd euro uitlenen tegen zeer hoge kosten, zonder wettelijke bovengrens voor de rente. De nieuwe wet moet daar een einde aan maken.
Groeiende markt, grotere risico’s
De markt voor kortlopende leningen is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Waar banken vroeger de belangrijkste aanbieders waren, domineren nu online platforms die met enkele klikken krediet verstrekken. De kosten van deze leningen liepen regelmatig op tot extreem hoge jaarlijkse percentages, mede door korte looptijden en bijkomende kosten.
Voor consumenten die moeite hebben met terugbetalen, ligt een schuldencyclus op de loer. Veelal sluiten zij een nieuwe lening af om een eerdere af te lossen.
Maximale rente en streng toezicht
Centraal in de nieuwe wet staat een plafond op de totale kosten van leningen. De maximale TAE, het percentage dat alle kosten van een lening omvat, wordt gekoppeld aan het gemiddelde tarief dat de Banco de España periodiek vaststelt. Kredietverstrekkers mogen daar slechts een beperkte opslag bovenop rekenen.
Daarnaast komen alle aanbieders, ook online platforms en bedrijven die zich richten op zeer kleine en kortlopende leningen, onder toezicht te staan. Zij moeten zich registreren en voldoen aan dezelfde eisen als banken.
Spanjaarden bewaren weer massaal geld in huis na grote stroomstoring
Extra regels voor risicovolle producten
Voor leningen met hoge kosten en korte looptijden introduceert de wet een afzonderlijk pakket aan verplichtingen. Het gaat om producten die vaak worden gebruikt door mensen met weinig financiële ruimte. Daarbij is de kans op oplopende schulden groot. Een voorbeeld zijn zogenoemde revolving creditcards. Hierbij lossen gebruikers elke maand maar weinig af. De schuld daalt nauwelijks, terwijl rente en kosten blijven doorlopen.
Aanbieders van dit type krediet moeten consumenten voortaan uitgebreider en eerder informeren. Minimaal 24 uur vóór het afsluiten van een dure lening moet de klant een duidelijk overzicht ontvangen van de totale kosten en de voorwaarden. Die bedenktijd moet voorkomen dat consumenten onder tijdsdruk beslissen.
Daarnaast worden marketinguitingen aan banden gelegd. Reclame die vooral snelheid, eenvoud of onmiddellijke beschikbaarheid van geld benadrukt, wordt verboden. Kredietverstrekkers moeten bovendien strenger toetsen of een klant de lening daadwerkelijk kan terugbetalen; de kredietwaardigheidsbeoordeling wordt uitgebreid en geharmoniseerd met Europese richtlijnen.
Schulden voorkomen en vertrouwen herstellen
Volgens de regering is krediet een belangrijk onderdeel van de economie, maar moet het “transparant en verantwoord” worden aangeboden. De nieuwe wet moet voorkomen dat consumenten vastlopen in schulden door kleine, maar kostbare leningen. Voor de markt betekent dit strenger toezicht en meer uniformiteit; voor consumenten meer bescherming en duidelijkheid.
Hacienda kijkt mee: nieuwe regels als je geld ontvangt via Bizum en andere apps