Else Beekman
Een technicus van het noodcentrum in Valencia verklaarde tijdens een rechtszitting dat oud-minister van Justitie en Binnenlandse Zaken van de Valenciaanse regio, Salomé Pradas, persoonlijk ingreep bij het versturen van de Es-Alert tijdens de dodelijke DANA. Zonder haar toestemming mocht er geen waarschuwing worden verzonden.
Op 29 oktober 2024 werd Valencia getroffen door een zware DANA (Depresión Aislada en Niveles Altos). De extreme weersomstandigheden leidden tot verwoestende overstromingen met maar liefst 228 dodelijke slachtoffers. Terwijl de noodsituatie zich ontvouwde, werd overwogen om via het Es-Alert-systeem een noodbericht te sturen naar inwoners van de regio. Een technicus van het Centro de Mando de Emergencias, getuigde echter in de rechtbank van Catarroja dat oud-minister Salomé Pradas persoonlijk opdracht gaf dat geen enkel bericht verzonden mocht worden zonder haar expliciete toestemming.
Angst voor damdoorbraak bij Forata
Volgens de verklaring van de technicus werd aanvankelijk een Es-Alert voorbereid vanwege de dreiging dat de stuwdam van Forata mogelijk zou bezwijken. Later werd dat specifieke bericht ingetrokken en besloten de autoriteiten een algemene waarschuwing voor de hele provincie op te stellen. Deze werd uiteindelijk pas om 20.11 uur verzonden. Op dat moment was de situatie volgens de getuige, en naar later ook is gebleken, al ernstig geëscaleerd.
“Extreem hoge werkdruk” en chaotische situatie
De technicus, werkzaam in de noodcentrale sinds 2018, schetste een beeld van extreme werkdruk op de dag van de ramp. Toen hij rond 14.30 uur zijn dienst begon, was de coördinatiekamer gevuld met personeel en meldingen stroomden binnen. “Ik trof een uitzonderlijke situatie aan. Er kwamen continu telefoontjes en e-mails binnen. Onder meer van de burgemeester van Utiel die om hulp vroeg”, aldus de getuige. Rond de tijd dat de Es-Alert werd voorbereid, kwamen Pradas en andere hoge functionarissen de controlezaal binnen. Daar zou Pradas letterlijk hebben gezegd: “Er wordt niets verzonden zonder mijn goedkeuring.”
Juridisch onderzoek naar rampbeheer
De verklaringen maken deel uit van een breder onderzoek naar het overheidsoptreden tijdens de ramp. De Valenciaanse rechtbank probeert vast te stellen of er sprake is geweest van nalatigheid of dat er fouten zijn gemaakt in de crisiscommunicatie en evacuaties. De betrokkenheid van politieke leiders, zoals Pradas en andere leden van het CECOPI (Centraal Comité voor Operaties bij Incidenten), staat daarbij centraal.
Oud-minister Salomé Pradas heeft begin april nog voor de rechter ontkend dat zij leiding gaf aan het noodoperatiecentrum op de dag van de ramp. Ze benadrukte dat zij “nergens de leiding over had”. Ook gaf ze aan geen ervaring of kennis van noodsituaties te hebben. Volgens bronnen die aanwezig waren bij haar verklaring, deed ze daarmee pogingen om haar verantwoordelijkheid in de besluitvorming af te zwakken.
Pradas is samen met haar voormalige rechterhand Emilio Argüeso, destijds staatssecretaris van Noodhulp, de enige formeel aangeklaagde in het lopende onderzoek naar mogelijke strafrechtelijke fouten rond het overheidsoptreden tijdens de DANA. Zij werd op 22 november 2024 door president Carlos Mazón ontslagen als minister van Justitie en Binnenlandse Zaken van de Valenciaanse regio. Haar ontslag volgde op de felle kritiek op haar rol tijdens de DANA-ramp
Andere bevindingen van de rechter
In eerdere fases van dit onderzoek naar het overheidsoptreden kwamen al meerdere zorgwekkende bevindingen aan het licht. Ten eerste bleek dat het officiële rampenplan voor de regio Valencia tijdens de overstroming nog niet volledig was bijgewerkt. Dat leidde tot verwarring en vertraging in de besluitvorming. Ook de rol van de regiopresident Carlos Mazón kwam in beeld. Uit interne berichten blijkt namelijk dat hij pas in een laat stadium werd geïnformeerd over de ernst van de situatie. Bovendien zou hij de hele middag van de ramp onbereikbaar zijn geweest terwijl hij aan het lunchen was met een journaliste. Zijn regering reageerde volgens critici te langzaam. Dat zou mede door het ontbreken van heldere instructies vanuit de regionale top zijn. Die trage reactie heeft de hulpverlening in ernstige mate bemoeilijkt.
Geraadpleegde bronnen: CadenaSER, El País
Mazón blijft ontkennen: rechter weerlegt ‘informatieblack-out’ rond DANA-ramp