Else Beekman
Na het dodelijke treinongeluk bij Adamuz in de provincie Córdoba heeft de Spaanse regering drie dagen van officiële rouw afgekondigd. Bij de botsing en ontsporing van een Iryo-hogesnelheidstrein en een tegemoetkomende Alvia-trein kwamen zondag zeker 39 mensen. Daarnaast raakten meer dan 150 mensen gewond, waarvan velen nog in het ziekenhuis liggen. De ramp geldt als een van de ernstigste treinongevallen in Spanje sinds het drama bij Santiago de Compostela in 2013.
Hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren blijft is nog onduidelijk. Volgens de Spaanse transportminister Óscar Puente ontspoorde de hogesnelheidstrein op een recht stuk spoor, wat hij zelf ‘buitengewoon vreemd’ noemde. De betrokken Iryo-trein was pas in 2022 gebouwd en werd enkele dagen voor het ongeluk nog geïnspecteerd. Ook het spoor was recent gerenoveerd. Uit eerste gegevens blijkt bovendien dat beide treinen onder de toegestane maximumsnelheid reden.
De ontspoorde wagons kwamen terecht op het naastgelegen spoor, waar later een Alvia-trein van spoorbedrijf Renfe op botste. Volgens spoorbeheerder Adif en vervoerder Renfe lijkt een menselijke fout onwaarschijnlijk. Zij verwijzen daarbij naar het feit dat het traject is uitgerust met een automatisch veiligheidssysteem dat ingrijpt bij gevaarlijke situaties. Een onafhankelijke onderzoekscommissie moet nu uitzoeken of er sprake was van een technisch mankement aan het materieel of aan de infrastructuur. Autoriteiten roepen op om niet te speculeren zolang het onderzoek loopt.
Drie dagen nationale rouw
Met de drie dagen van nationale rouw betoont de Spaanse staat eer aan overleden, slachtoffers en nabestaanden. Vaak kondigt de overheid nationale rouw af na rampen of bijzondere gebeurtenissen zoals het overlijden van prominente figuren. Zo werd er eerder rouw afgekondigd tijdens de coronapandemie, de scheepsramp met de Villa de Pitanxo en in 2024 na de DANA-ramp in Valencia.
Tijdens dagen van nationale rouw worden publieke festiviteiten en officiële vieringen geannuleerd. Het meest zichtbare teken is de vlag: alle Spaanse vlaggen op overheidsgebouwen en marineschepen worden halfstok gehangen. Binnen in gebouwen krijgen vlaggen een zwart lint aan de mast. Deze regels gelden voor nationale rouw; bij regionale of lokale rouw zijn alleen de vlaggen van de betreffende regio of gemeente aangepast.
De beslissing om nationale rouw af te kondigen komt altijd van de ministerraad. Bij regionale of lokale rouw nemen respectievelijk het regiobestuur of de gemeenteraad het besluit.
Premier Sánchez reist af naar rampgebied
Premier Pedro Sánchez heeft zijn agenda voor maandag volledig geannuleerd en is afgereisd naar Adamuz om de situatie ter plaatse op te volgen. Op zijn planning stonden oorspronkelijk een ontmoeting met Bill Gates en een ontvangst van oppositieleider Alberto Núñez Feijóo in het Moncloa-paleis, maar die zijn uitgesteld. Sánchez wil met zijn bezoek steun betuigen aan de slachtoffers, hun families en de hulpdiensten. Ook gaf hij om 13:30h samen met minister Puentes een persconferentie in Adamuz.
Koning en koningin bezoeken rampplek dinsdag
Los Reyes trasladan sus condolencias a los familiares de las personas fallecidas y todo su apoyo a los heridos en el accidente ferroviario de Adamuz.
Asimismo, agradecen el trabajo incansable de los servicios de emergencia y la admirable solidaridad de los vecinos de la zona. pic.twitter.com/fdXpiEMdds
— Casa de S.M. el Rey (@CasaReal) January 19, 2026
Ook het koningshuis reageerde snel. Koning Felipe VI en koningin Letizia zullen dinsdag Adamuz bezoeken. In verband met hun bezoek is de geplande uitreiking van de Medallas de Oro al Mérito en las Bellas Artes (Gouden Medailles voor de Kunsten) uitgesteld. Ook een feestelijke avond in Córdoba met de minister van Cultuur, Ernest Urtasun, is afgelast.
Politieke wereld ligt stil, behalve Vox
Vrijwel alle politieke partijen in Spanje hebben hun publieke activiteiten en verkiezingscampagnes voor de regio Aragón stilgelegd uit respect voor de slachtoffers van de tragedie in Adamuz. Alleen de partij Vox houdt vast aan haar geplande evenementen, wat tot kritiek heeft geleid in de Spaanse media en onder burgers.
Minuut stilte in het parlement
Het Spaanse parlement hield maandagochtend een minuut stilte ter nagedachtenis aan de slachtoffers. De ramp in Adamuz domineert alles in Spanje op maandag. Op sociale media tonen duizenden mensen zich verslagen en uiten hun medeleven met de nabestaanden en lof voor de hulpdiensten in inwoners van Adamuz. Sinds zondagavond zijn zij onafgebroken bezig geweest met reddingswerkzaamheden, onderzoek en het opvangen van slachtoffers.
Treinverkeer Málaga – Madrid zal dagenlang stil liggen
Door de treinramp bij Adamuz rijden AVE en andere treinen tussen Málaga en Madrid minstens vier dagen niet; reizigers met tickets voor deze en komende dagen kunnen kosteloos omboekenof laten terugbetalen via de betreffende aanbieders.
Alleen al op maandag zijn meer dan 200 treinen geraakt door het ongeluk, waaronder AVE-, Alvia- en Avlo-diensten van Renfe en verbindingen van de aanbieders Ouigo en Iryo. De president van Renfe meldde dat er een alternatief plan wordt voorbereid zolang het spoor buiten gebruik is. Dat plan is alleen op maandag nog niet operationeel. Vanaf dinsdag kunnen reizigers gebruik maken van vervangend busvervoer. Op maandag zijn in samenwerking met privévervoerders al meerdere bussen naar Córdoba ingezet. Vanaf dinsdag rijdt ook een pendelbus tussen Córdoba en Villanueva de Córdoba.
Ook busmaatschappijen als Socibus, Alsa en Interbus hebben extra capaciteit toegevoegd op routes tussen Madrid en Zuid-Spanje. Socibus meldde bijvoorbeeld 600 extra plaatsen op maandag en nog eens 300 voor dinsdag.
Luchtvaartmaatschappijen Iberia en Air Europa spelen eveneens in op de situatie. Iberia voegde extra vluchten toe tussen Madrid en Sevilla en Málaga, met in totaal 1.526 extra stoelen en een prijsplafond van 150 euro per enkele reis. Al klinken op sociale media geluiden dat de prijzen voor tickets al rond de 1.000 euro liggen. Air Europa biedt tot vrijdag een extra retourvlucht per dag op de route Madrid-Málaga.