Else Beekman
Het gaat om merken die worden verkocht in Mercadona, Dia, Hipercor, Alcampo, Eroski en Carrefour.
Uit de analyse van FACUA blijkt dat, in tegenstelling tot wat fabrikanten en supermarktketens beweren, de prijsstijgingen niet alleen het gevolg zijn van hogere prijzen aan de bron. In het afgelopen jaar lagen de prijsstijgingen op het verkooppunt tot 2,54 euro per liter hoger dan aan de bron.
FACUA heeft de prijzen van olie op 3 januari 2023 vergeleken met die op 2 januari 2024. De organisatie heeft gekeken naar extra vierge olijfolie in verschillende formaten (plastic verpakkingen van 1, 3 en 5 liter, 500 en 750 milliliter, en 200 milliliter in spray).
Stijging bij verschillende supermarkten
Bij de supermarkten werd de grootste prijsstijging van extra olijfolie van de eerste persing waargenomen bij Carrefour. De 12 geanalyseerde producten werden gemiddeld maar liefst 75,8% duurder. Daarna volgt Alcampo met een stijging van 73,9% voor de 15 oliën die in deze analyse zijn opgenomen. Bij Eroski bedroeg de gemiddelde stijging 71,3% onder een steekproef van zeven producten. Bij Hipercor bedroeg de stijging in het afgelopen jaar 69,2% voor een selectie van 12 extra vierge oliën en bij Dia 68,2% voor een steekproef van 11 producten. Bij Mercadona was de gemiddelde stijging 57,3% voor de vier producten die in dit onderzoek zijn onderzocht.
Stijgingen tot 154% in één jaar
Als we kijken naar de extra olijfoliën van eerste persing die in dit onderzoek zijn opgenomen, is de literprijs van extra olijfolie van eerste persing van het merk Coosur Hojiblanca (Eroski) het meest gestegen. De olie is maar liefst 154,8% duurder geworden, met een prijsstijging van 5,69 euro in januari 2023 tot 14,50 euro in januari 2024. Dat is 8,81 euro per liter.
De op één na hoogste stijging werd genoteerd voor de vijf liter fles extra olijfolie van eerste persing van Carbonell, verkocht door Alcampo. Deze is in een jaar tijd van 25,72 naar 60,68 euro gegaan (136% duurder). Een stijging van zeven euro per liter.
Op de derde plaats staat de prijsstijging van 114,2% voor een liter extra olijfolie van eerste persing van Coosur Hojiblanca, ook te koop in Alcampo. Begin 2023 werd de olie nog verkocht voor 5,70 euro, terwijl deze nu 12,21 euro kost. Dat is 6,51 euro per liter duurder.
In het onderzoek is gekeken naar 18 verschillende merken: Hacendado, Casa Juncal, Coosur, La Española, Dcoop, Hojiblanca, Carbonell, Oro de Genave, Jaencoop, Almazara del Olivar, Oleoestepa, El Corte Inglés, Alcampo, Maestros de Hojiblanca, Koipe, Eroski, Ybarra, Carrefour.
Mogelijk sprake van illegale verhoging winstmarge
FACUA vraagt opnieuw aan het ministerie van Consumentenzaken om een onderzoek in te stellen naar de illegale verhogingen van de winstmarges die vermoedelijk plaatsvinden in olijfolie en in veel andere voedingsmiddelen waarop de btw-verlaging van toepassing is. De wet die deze maatregel vastlegt en die verlengd is tot medio 2024, verbiedt het verhogen van de marges.
Prijs in supermarkten versus prijs aan de bron
Uit de analyse van FACUA blijkt dat extra olijfolie van eerste persing in 2023 is gestegen tot 2,54 euro per liter vóór belasting. De gemiddelde prijs per liter extra olijfolie van eerste persing in de onderzochte supermarkten is gestegen van 6,91 euro in de eerste maand van 2023 tot 12 euro in januari 2024.
De gemiddelde literprijs aan de bron is volgens gegevens van het ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening gestegen van 4,91 euro in de eerste week van januari 2023 tot 7,45 euro in de week van 10 tot en met 17 december 2023 (exclusief btw) – de meest recente gegevens die tot nu toe zijn gepubliceerd.
Rekening houdend met deze cijfers is de gemiddelde prijsstijging van extra olijfolie van eerste persing in plastic flessen van 1 liter het afgelopen jaar 73,6% geweest (69,3% als alle formaten worden meegerekend), terwijl de stijging aan de bron 51,7% was. Daarmee is de prijsstijging van dit product in supermarkten in 2023 tot 22% hoger dan die van de boer aan de bron.