Else Beekman
Heb je een huishoudelijke hulp in Spanje? Dan ben je vanaf vrijdag 14 november wettelijk verplicht de arbeidsrisico’s in jouw woning te evalueren. Deze nieuwe maatregel geeft werksters en schoonmakers, een van de kwetsbaarste beroepsgroepen in de Spaanse economie, een belangrijk extra arbeidsrecht. Werkgevers die zich hier niet aan houden, riskeren boetes tot ruim 49.000 euro.
De verplichting komt voort uit een wetswijziging van zes maanden geleden. Toen lanceerde het ministerie van Arbeid de gratis online tool Prevención10.es. Via deze site kunnen particuliere werkgevers eenvoudig zelf een risico-inventarisatie uitvoeren van de werkomstandigheden in huis. “Het systeem is simpel. Het vraagt bijvoorbeeld naar loszittende meubels of welke schoonmaakmiddelen gebruikt worden,” zegt Ana Ercoreca van de Inspectie van Werk en Sociale Zekerheid.
Na het invullen van de vragenlijst ontvangt de gebruiker een PDF-document. Dit document moet beschikbaar zijn als de arbeidsinspectie daarom vraagt. De werkgever hoeft dit dus niet actief te delen. Verder moet de werkgever de huishoudelijke hulp informeren over de preventieve maatregelen die hij of zij heeft genomen.
Boetes tot tienduizenden euro’s
Werkgevers die geen arbeidsevaluatie uitvoeren of de werknemer hierover niet informeren, kunnen te maken krijgen met forse sancties. In het mildste geval gaat het om een boete tot 2.450 euro. Bij verzwarende omstandigheden kan dat oplopen tot 49.180 euro. En bij ernstige arbeidsongevallen, zo benadrukken inspecteurs, kan het zelfs gaan om boetes tot bijna één miljoen euro.
Sector onder druk
Huishoudelijk werk is in Spanje sterk vervrouwelijkt. Bovendien is het merendeel van de huishoudelijke hulpen migrant. Slechts 34% van de werkenden in deze sector had de Spaanse nationaliteit tegenover 66% met een andere of dubbele nationaliteit, zo blijkt uit cijfers van statistiekbureau INE. Het gemiddelde bruto maandloon ligt op slechts 1.014 euro. Dat is minder dan de helft van het nationale gemiddelde van 2.273 euro.
Ook neemt het aantal werkenden in deze branche af. In het derde kwartaal van 2025 werkten 539.000 mensen in de huishoudelijke sector. Dat vormt een daling van 8,9% ten opzichte van het jaar ervoor. Mogelijke oorzaken zijn onder meer de stijgende loonkosten en een mogelijke verschuiving naar professionele zorg- en schoonmaakbedrijven. En, wat moeilijk te controleren is, veel huishoudelijke hulpen werken ook zwart.
Juridische grenzen
Hoewel inspecteurs van de arbeidsinspectie de naleving mogen controleren, blijft de woning in Spanje een door de grondwet beschermde privéruimte. Inspecteurs mogen dus niet zonder toestemming een woning betreden. Ze kunnen wel documenten opvragen of reageren op klachten van werknemers.
“Een historische stap”
Volgens minister van Arbeid Yolanda Díaz betekent deze maatregel een “doorbraak” in de erkenning van rechten voor een tot nu toe ondergewaardeerde beroepsgroep. “Het is geen digitale tool, het is overheidsbeleid. Het is de staat die eindelijk een sector bereikt die te lang in de schaduw heeft gestaan,” aldus de minister. Met deze stap zet Spanje zich nog iets nadrukkelijker op de Europese kaart op het gebied van sociale rechten, en wordt een lang bestaande ongelijkheid in arbeidsveiligheid aangepakt.
Buitenlanders blijken drijvende kracht achter groei Spaanse arbeidsmarkt