Judith Goeree
De leider van de landelijke conservatieve Partido Popular, Alberto Núñez Feijóo, heeft toegegeven dat hij op de dag van de dodelijke DANA in Valencia in oktober 2024 geen directe informatie kreeg van Carlos Mazón, toen president van de regio Valencia. Hij deed die uitspraak als getuige in een strafzaak over de ramp. De ondervraging verliep via videoconferentie vanuit zijn kantoor in het Congres van Afgevaardigden. De rechter in Catarroja (Valencia) had ingestemd met deze vorm om de politieke impact van een fysieke verschijning bij de rechtbank te vermijden.
Wat gebeurde er tijdens de DANA?
Op 29 oktober 2024 werd de regio Valencia getroffen door een uitzonderlijk zware DANA, een geïsoleerde depressie op grote hoogte. De storm veroorzaakte binnen enkele uren enorme wateroverlast. Minstens 230 mensen kwamen om het leven en duizenden anderen raakten hun huis kwijt. De ramp wordt beschouwd als de dodelijkste natuurramp in Spanje van deze eeuw.
Burgers kregen pas laat een waarschuwing via het noodsysteem ES-Alert. Dat leidde tot forse kritiek op de regionale en nationale overheden. Volgens velen kwam de waarschuwing als mosterd na de maaltijd en waren de meeste slachtoffers op het moment van de ES-alert al overleden. In een lopend strafrechtelijk onderzoek probeert justitie te achterhalen of er fouten zijn gemaakt in de coördinatie, communicatie en crisisbeheersing.
Tegenspraak met eerdere uitspraken
Kort na de ramp verklaarde Feijóo in de media dat hij “in realtime” op de hoogte werd gehouden door Carlos Mazón. Tijdens zijn getuigenis onder ede gaf hij toe dat dit niet klopte. Hij had pas op de avond van de ramp via WhatsApp contact met Mazón. De eerste berichten werden rond 20.00 uur verstuurd, toen de situatie al uit de hand liep.
Feijóo erkende dat hij geen directe informatie had gevraagd en ook niet wist waar Mazón zich die dag bevond. Later bleek dat de toenmalige president van Valencia urenlang in een restaurant zat en onbereikbaar was terwijl de ramp zich voltrok.
Kritiek op communicatie en crisisstructuur
Feijóo gaf aan niet op de hoogte te zijn geweest van het bestaan of de werking van Cecopi, het regionale crisiscentrum dat verantwoordelijk was voor de coördinatie van de noodhulp. Ook had hij geen kennis van het moment waarop de ES-Alert werd verstuurd.
Hij bekritiseerde de centrale regering omdat die hem als leider van de oppositie niet informeerde over de ernst van de situatie. De rechter herinnerde hem eraan dat het de regionale overheid was die verantwoordelijk was voor de eerste noodreactie.
Ervaring met rampen
Op vragen over zijn ervaring met rampen verwees Feijóo naar zijn tijd als president van Galicië tijdens het treinongeluk in Santiago de Compostela in 2013, waarbij 80 mensen omkwamen. Hij gaf toe dat hij nooit eerder een crisis van de omvang van de DANA van 2024 had meegemaakt.
Politieke gevolgen
De rechter wees erop dat de leiding over het regionale noodplan in handen was van de toenmalige regiominister van Justitie en Binnenlandse Zaken, Salomé Pradas. Zij is hoofdverdachte in de zaak. Feijóo verklaarde dat Mazón hem na de ramp had geïnformeerd over een voorgenomen kabinetswijziging, waarbij Pradas uiteindelijk werd vervangen.
Ook Carlos Mazón trad in de loop van 2025 af als president van de regio Valencia, onder druk van het gerechtelijk onderzoek en aanhoudende kritiek op zijn rol tijdens de ramp.
Wat is er al uit het proces naar boven gekomen?
Tijdens het strafrechtelijk onderzoek dat al geruime tijd loopt, zijn al meerdere pijnpunten naar voren gekomen. Zo blijkt uit dossieronderzoek dat de officiële waarschuwing via het ES-Alert-systeem pas om 20.11 uur werd verzonden. Terwijl noodfunctionarissen al rond 17.45 uur spraken over de noodzaak daarvan. Veel slachtoffers kregen die waarschuwing dus te laat of helemaal niet. Volgens de rechter is dat waarschijnlijk een van de redenen waarom het dodental zo hoog is opgelopen.
Ook is gebleken dat er binnen de regionale crisisteams vroegtijdige signalen waren over de ernst van de situatie. Medewerkers van het coördinatiecentrum Cecopi verklaarden dat ze beschikten over actuele informatie, maar dat beslissingen vertraagd werden genomen.
Daarnaast zijn tegenstrijdigheden in verklaringen van politici zoals de toenmalige regiopresident Carlos Mazón en regiominister van Justitie en Binnenlandse Zaken Salomé Pradas naar voren gekomen. Officiële verslagen spreken eerdere publieke uitspraken tegen, waardoor twijfels zijn ontstaan over de betrouwbaarheid van hun rolbeschrijvingen.
Nabestaanden van slachtoffers wijzen erop dat er sprake is van bestuurlijk falen. Niet alleen door de late waarschuwing maar ook door gebrekkige communicatie tussen overheidsdiensten. Zij stellen dat de ramp deels voorkomen had kunnen worden als er sneller en doeltreffender was opgetreden.
Begin van nieuwe getuigenronde
De verklaring van Feijóo markeert het begin van een nieuwe ronde getuigenverhoren in het strafrechtelijk onderzoek naar de DANA. In de komende maanden zal de rechter bijna zeventig mensen ondervragen, onder wie oud-adviseurs, hulpdiensten en andere regionale bestuurders. Het onderzoek richt zich op de vraag of de Valenciaanse overheid de ramp beter had kunnen beheren en of nalatigheid tot extra slachtoffers heeft geleid.
Rechter Valencia verhoogt aantal DANA-slachtoffers naar 230