Else Beekman
De Spaanse regering heeft bevestigd dat er geen nieuwe tolwegen zullen worden ingevoerd op het nationale wegennet. Dit besluit wordt op dinsdag 18 maart officieel goedgekeurd via een Koninklijk Besluit en sluit de deur voor mogelijke invoering van extra heffingen op snelwegen, autowegen en reguliere wegen.
Reizigers en transportbedrijven kunnen dus opgelucht ademhalen: de huidige tolstructuur blijft behouden, en de bestaande kortingen op bepaalde trajecten blijven van kracht.
Miljoenenbesparing voor weggebruikers sinds 2018
Sinds 2018 heeft de Spaanse overheid een koerswijziging ingezet door systematisch concessies voor tolwegen te beëindigen. Daarbij voerde men kortingen in op bestaande trajecten. Dit beleid heeft ertoe geleid dat 4 op de 10 kilometer van het nationale snelwegennet inmiddels tolvrij is. In totaal zijn 1.029 kilometer van de 2.530 kilometer aan tolwegen vrijgemaakt. Dat levert weggebruikers jaarlijks een besparing van 1,4 miljard euro op.
Blijvende kortingen op bestaande tolwegen
Naast de afschaffing van tol op bepaalde snelwegen, blijft de regering kortingen toepassen op diverse trajecten. Dit geldt onder meer voor de AP-9 langs de noordwestkust in Galicië, AP-66 tussen León en Oviedo en AP-68 (Zaragoza – Bilbao), waar sinds 2018 honderden miljoenen euro’s zijn bespaard door weggebruikers. Zo hebben reizigers op de AP-9 al ruim 330 miljoen euro aan tol bespaard, op de AP-66 zo’n 46,8 miljoen euro en op de AP-68 ongeveer 92 miljoen euro.
Bovendien wordt er gewerkt aan aanvullende kortingen voor de AP-53 tussen Santiago en Ourense, wat vooral frequente gebruikers ten goede zal komen. Hiermee wil de regering niet alleen de verkeersdoorstroming verbeteren, maar ook de financiële lasten voor forenzen en transportbedrijven verlichten.
Nieuwe Europese richtlijnen, maar geen gevolgen voor Spanje
De nieuwe Europese richtlijn over tolheffing introduceert onder andere veranderingen in de berekening van heffingen en milieubelastingen. Desondanks zal dit geen directe gevolgen hebben voor de bestaande Spaanse tolwegen. Alleen bij eventuele nieuwe concessies moeten milieukosten en congestie-effecten worden meegenomen in de prijsstelling. Voor de huidige tolwegen verandert er niets.
Daarnaast stelt de Europese wetgeving dat het systeem van vignetten voor vrachtwagens geleidelijk moet verdwijnen voor 2030. Dit heeft echter geen impact op Spanje, aangezien hier nooit een vignettenstelsel is ingevoerd. Voor personenvoertuigen blijft de regelgeving rond tolheffingen flexibel, waardoor kortingen voor frequente weggebruikers mogelijk blijven
Tolbeleid blijft ongewijzigd
De Spaanse regering onderstreept dat het beleid gericht op bonussen en kortingen op tolwegen gehandhaafd blijft. Zowel voor vrachtwagens als personenauto’s blijven de huidige kortingen van kracht, en eventuele nieuwe kortingsregelingen zullen volgens dezelfde principes worden doorgevoerd.
Bestaande tolwegen worden duurder door inflatiecorrectie
Hoewel er geen nieuwe tolwegen worden ingevoerd, stijgen de tarieven op sommige bestaande trajecten wél als gevolg van inflatiecorrecties. In 2022 werd een limiet gesteld aan tolprijsverhogingen, waardoor bedrijven compensatie kregen via subsidies. Nu worden de tarieven geleidelijk aangepast, met een jaarlijkse stijging tot 2026. Dit geldt onder andere voor de tolwegen aan de Costa del Sol, zoals de AP-7 (Autopista del Sol) en de AP-46 (Autovía del Guadalmedina). De tarieven voor deze wegen zijn per 2025 aanzienlijk verhoogd met respectievelijke stijgingen van 3,89% en 5,45%. Zonder de overheidsmaatregelen waren deze verhogingen nog groter geweest.
Ook andere tolwegen in Spanje zijn getroffen door deze prijsverhogingen. Zo zijn de tarieven op de AP-51 (Villacastín – Ávila), AP-61 (San Rafael – Segovia), AP-53 (Santiago – Ourense), AP-66 (León – Oviedo), AP-68 (Bilbao – Zaragoza), AP-71 (León – Astorga) en AP-6 (Villalba – Adanero) gestegen met percentages tussen 3,84% en 5,45%. Reizigers die vaak gebruikmaken van tolwegen kunnen besparen door systemen zoals Vía-T, dat kortingen biedt op veel trajecten en vooral in het hoogseizoen voordelig kan zijn.
Introductie van ‘free flow’ tolwegen in Spanje
Naast de bestaande tolstructuur gaat Spanje zogenaamde ‘free flow tolwegen invoeren. Dit systeem maakt gebruik van elektronische registratie, zodat bestuurders zonder te stoppen kunnen doorrijden. Camera’s en sensoren herkennen kentekens en telepeage-systemen zoals Vía-T, zodat betalingen automatisch worden afgeschreven. Dit verlaagt de kans op files bij tolstations en vermindert uitstoot doordat auto’s niet meer hoeven af te remmen en op te trekken.
Het eerste free flow systeem in Spanje is al operationeel op de A-636 in Baskenland, en naar verwachting zullen in de toekomst meer wegen dit systeem overnemen. In andere Europese landen, zoals Portugal en Frankrijk, wordt deze technologie al breed toegepast. Voor reizigers betekent dit een snellere doorstroming, maar ook een verandering in hoe tol wordt betaald. Wie geen automatische registratie heeft, moet binnen een bepaalde termijn online betalen om boetes te voorkomen.