Else Beekman
Naast het Estadio Metropolitano van Atlético Madrid verrijst een megaproject dat inmiddels flink wat weerstand oproept. Als het klaar is zal het Gemswell Surf Madrid het grootste kunstmatige golfslagbad van Europa zijn. Omwonenden en milieuorganisaties trekken fel van leer tegen het waterverbruik van het complex, dat ook juridisch op los zand lijkt te staan.
Het bad maakt deel uit van een bredere sportstad die de sportclub Atlético Madridop het naastgelegen terrein ontwikkelt. Deze zal onder meer een winkelcentrum, golfbanen en een concertzaal herbergen. Dat alles, én het golfslagbad, ligt in de Madrileense wijk San Blas-Canillejas, op een terrein van 23.000 vierkante meter. Het bad zelf zal gevuld worden met 30.000 kubieke meter drinkwater. Wavegarden-technologie gaat zorgen voor de opwekking van meer dan twintig verschillende soorten golven. Dit waterwonder wordt omlijst met een kunstmatig strand van 5.500 vierkante meter, een hotel en horeca. Met een totale investering van 60 miljoen euro staat de opening gepland voor 2027.
Verdamping alleen al groter dan de inhoud van het bad
Het grootste twistpunt is het waterverbruik. Milieukoepel Plataforma Ecologista Madrileña berekende op basis van gegevens van het Spaanse weerinstituut Aemet dat het bad jaarlijks alleen al door verdamping 32.200 kubieke meter water verliest. Dat is 7 procent méér dan de totale inhoud van het bassin. Daarbij komt nog het waterverlies veroorzaakt door filterspoeling, schoonmaak van het kunstmatige strand en golfopwekking. Dat brengt het totale jaarlijkse verbruik op zo’n 38.000 tot 42.000 kubieke meter. Een hoeveelheid die ongeveer gelijk staat aan het huishoudelijk verbruik van 800 mensen gedurende anderhalf jaar.
Omdat Spaanse regelgeving het gebruik van gezuiverd afvalwater voor recreatieve doeleinden verbiedt, moet het bad volledig met drinkwater gevuld en bijgevuld worden.
Rechter vernietigde bestemmingsplan, bouw gaat door
Naast het waterverbruik ligt ook de juridische status van het project onder vuur. Het bestemmingsplan waarop de vergunning is gebaseerd, werd in november 2025 door het Hooggerechtshof van Madrid nietig verklaard, omdat er geen strategische milieueffectrapportage was uitgevoerd. De gemeente Madrid ging tegen die uitspraak in cassatie, maar ondertussen gaat de bouw van het bad gewoon door. Volgens de projectontwikkelaars valt het golfslagbad niet onder de uitspraak. Iets dat wordt betwist door Plataforma Ecologista die zich baseeert op de eigen stedenbouwkundige kaart van de gemeente waaruit blijkt dat het perceel juist wél binnen het vernietigde plan valt.
Publiek geld voor “duurzaam toerisme”
Extra gevoelig ligt de financiering. Van de 60 miljoen euro komt 15,7 miljoen uit Europese Next Generation-fondsen en bedoeld voor projecten op het gebied van stedelijke ontwikkeling en duurzaam toerisme. Atlético Madrid stelt dat een onafhankelijke expert het project positief heeft beoordeeld volgens het Europese DNSH-principe. Dat toetst of een project geen significante milieuschade veroorzaakt. Bovendien wijst de sportclub op technische maatregelen zoals hoogwaardige waterdichting en drainagesystemen om lekkages te beperken.
Zorgen onder buurtbewoners
Niet alleen milieuorganisaties maken zich zorgen. Bewonersvereniging Las Musas-Las Rosas de San Blas vreest vooral overlast van verkeer en drukte rond het complex. Volgens de vereniging beloofde de gemeente ooit een groot publiek sportcentrum en een stadsbos op deze plek. Dat is heel wat anders dan de commerciële uitwerking zoals die nu staat gepland.
Ook in de gemeenteraad klinkt kritiek. PSOE-raadslid en stedenbouwkundige Antonio Giraldo vindt dat de hoofdstad zich beter kan richten op publieke voorzieningen die alle wijken ten goede komen, in plaats van op wat hij “zeer discutabele megalomane projecten” noemt. Hij wijst erop dat Madrid met 3,5 miljoen inwoners slechts 25 openbare zwembaden telt.