Else Beekman
In de Catalaanse kustplaats Salou zet de gemeente de komende maand een kudde schapen en geiten in om bossen schoon te houden. Het gaat om een proefproject met zogenoemd silvopastoraal beheer, waarbij grazende dieren worden gebruikt om struikgewas en droge begroeiing te verwijderen. Daarmee wil het stadsbestuur het risico op bosbranden verminderen.
In totaal zullen ongeveer 200 schapen en 40 geiten verspreid over 47 hectare gemeentebos grazen. De dieren trekken geleidelijk van gebied naar gebied en overnachten telkens in verplaatsbare omheiningen, afhankelijk van waar het meeste onderhoud nodig is.
De kudde bestaat uit Aranese schapen en geiten van het Rasquera-ras, twee traditionele Catalaanse rassen die goed aangepast zijn aan het ruige terrein en droge klimaat van de regio.
Duurzame aanpak tegen natuurbranden
Volgens burgemeester Pere Granados is het project een “duurzame en ecologische” manier om de bossen in goede conditie te houden. Hoewel het voorlopig om een proef gaat, heeft de gemeente al aangegeven het initiatief de komende jaren mogelijk voort te zetten.
Met name in mediterrane gebieden zoals Catalonië vormt opgehoopt droog struikgewas een groot risico tijdens hete en droge periodes. Met de gecontroleerd grazende dieren, komt er op natuurlijke wijze minder brandbaar materiaal in de bossen.
Geen wondermiddel
Tegelijkertijd is begrazing geen wondermiddel tegen bosbranden. Zoals we eerder schreven, kan het inzetten van vee wel helpen om lokaal de hoeveelheid brandbaar materiaal te verminderen, maar uit onderzoek blijkt niet dat daardoor automatisch minder branden ontstaan of dat grote branden worden voorkomen.
Het effect zit vooral in het vertragen van vuur of het beperken van de vlamhoogte op plekken waar schapen en andere grazers gericht grazen. Bovendien zijn ‘schone’ bossen niet per definitie gezonde bossen: struikgewas, dood hout en lage begroeiing spelen ook een rol in biodiversiteit, bodemkwaliteit en het vasthouden van vocht.
Oude techniek krijgt nieuwe rol
Het project in Salou sluit aan bij een bredere trend in Spanje: steeds meer gemeenten en natuurbeheerders kiezen opnieuw voor begrazing als hulpmiddel in de strijd tegen natuurbranden. In maart schreven we over hoe in het Iberische gebergte (Sistema Ibérica) wilde paarden helpen bij natuurherstel en het openhouden van het landschap.
Naast brandpreventie draagt deze aanpak ook bij aan het behoud van traditionele veeteelt en biodiversiteit. In verschillende Spaanse regio’s zien autoriteiten silvopastoraal beheer daarom steeds vaker als een betaalbaar en milieuvriendelijk alternatief voor zware machines of chemische bestrijding van begroeiing.