Else Beekman
De stroomprijzen in Spanje zijn historisch laag. Duurzame energie is er dankzij zon, wind en waterkracht opvallend goedkoop. Toch merken Spaanse huishoudens dat hun energierekening deze maanden juist stijgt. Hoe kan dat?
Ruim een maand geleden werden Spanje en grote delen van Portugal getroffen door een ongekende stroomstoring. Binnen vijf seconden legde deze historische stroomstoring het hele land lam. Miljoenen huishoudens en bedrijven zaten urenlang zonder stroom. De nasleep daarvan lijkt nu terug te komen op de energierekening.
Zo was de historische stroomstoring in Spanje in de praktijk
Stroomstoring met gevolgen
Om nieuwe problemen te voorkomen nam de Spaanse netbeheerder Red Eléctrica Española (REE) direct maatregelen. Het systeem werd versterkt met gascentrales die dienen als back-up om het net stabiel te houden, zelfs als dat economisch gezien niet rendabel is. Die extra inzet is kostbaar, want gas is duur. De kosten ervan zie je niet terug in de marktprijs van elektriciteit, maar ze worden wel doorberekend aan consumenten via de energierekening
Vooral huishoudens met een zogenoemd PVPC-tarief merken de stijging. Dit variabele, gereguleerde tarief beweegt mee met de markt en zorgt bij gunstig weer voor lage stroomprijzen. Het is echter kwetsbaar voor externe factoren zoals stijgende systeemkosten.
De gemiddelde energierekening van de Spaanse gebruiker was in april nog 58,62 euro, en was daarmee 11% lager dan in maart. Maar in mei steeg die alweer met zo’n 8% op, ondanks de lage stroomprijzen. De boosdoener? De systeemkosten: de uitgaven voor reserve- en noodvermogen stegen in een maand tijd met bijna 60%. Het gevolg daarvan was dat de energierekening voor veel Spaanse huishoudens met 5 tot 8 euro per maand omhoogging.
Gas als onzichtbare kostenpost
Spanje profiteert volop van hernieuwbare energie, maar gas blijft onmisbaar om het stroomnet stabiel te houden. In mei kwam bijna 15% van alle stroom uit gascentrales: een stijging van 41% vergeleken met april. Omdat Spanje zelf nauwelijks gas produceert, is het afhankelijk van import uit onder andere Algerije, de Verenigde Staten en in mindere mate ook Rusland. Gas is duur en de prijs ervan schommelt sterk. Die inzet leidt niet tot hogere stroomprijzen op de markt, maar wel tot extra kosten voor netzekerheid. Die worden uiteindelijk doorberekend aan de consument.
Ook in Nederland worden gascentrales soms ingeschakeld als er niet genoeg groene energie beschikbaar is. Ze beïnvloeden de stroomprijs niet direct, maar verhogen wel de structurele systeemkosten.
Zomer kan druk opvoeren
Met de zomer in aantocht stijgt de stroomvraag opnieuw. Airconditioning, koelsystemen en hogere temperaturen leggen extra druk op het netwerk. Als het gasverbruik hoog blijft en de problemen met het stroomnet aanhouden, kunnen de prijzen verder oplopen.
Volgens de Spaanse overheid is het net inmiddels stabieler. Maar de prijs voor die zekerheid wordt nu voelbaar op de energierekening van miljoenen Spaanse huishoudens. Hoewel het gereguleerde tarief overal in Spanje gelijk is, merken huishoudens in het hele land ongeveer dezelfde prijsstijging. Alleen in regio’s met veel groene energie, zoals Aragón en Castilië en León, lagen de prijzen op de energiemarkt iets lager, maar dat had nauwelijks effect op de uiteindelijke rekening.
Stroom in Spanje was nog nooit zo goedkoop, maar het systeem erachter was nog nooit zo duur. En juist die verborgen kosten komen nu bij de Spaanse huishoudens terecht.
Bron: Infobae,
Dit artikel werd geschreven door Saskia Plazier, stagiaire van de ITV Hogeschool in Utrecht
Deze Spaanse regio’s draaien voor 90 procent op stroom uit hernieuwbare energie