Judith Goeree
De Spaanse politie onderzoekt of vanuit de haven van Bilbao eind jaren negentig illegale wapens zijn verscheept naar een Afrikaanse guerrillabeweging in ruil voor bloeddiamanten. De wapens zouden terecht zijn gekomen bij het Revolutionair Verenigd Front (RUF) in Sierra Leone, een groepering die tijdens de burgeroorlog op gruwelijke wijze slaven inzette in diamantmijnen.
Volgens El País, dat inzage had in politierapporten van de Algemene Inlichtingendienst van de Nationale Politie (CGI), gaat het om minstens drie wapenleveranties. Deze zouden verborgen tussen industriële lading naar Liberia zijn vervoerd. Liberia was destijds de uitvalsbasis voor het RUF, dat tussen 1991 en 2002 een bloedige burgeroorlog voerde. Naar schatting kwamen daarbij 70.000 mensen om en sloegen 2,6 miljoen mensen op de vlucht.
Spaanse zakenman spil in netwerk
De zaak kwam aan het rollen na een klacht van een overlevende uit Sierra Leone, die als slaaf moest werken in een diamantmijn van het RUF. Op basis van die klacht opende de Spaanse rechter Alejandro Abascal in 2022 een strafrechtelijk onderzoek. De nationale politie heeft inmiddels aan onderzoeksrechter Francisco de Jorge gevraagd om een afzonderlijk, geheim dossier te openen naar mogelijke oorlogsmisdaden, wapenhandel en misdaden tegen de menselijkheid.
Centraal in het onderzoek staat de Spaanse zakenman Manuel Terrén Parcerisas, die in 2024 werd gearresteerd in Málaga. Hij wordt verdacht van het coördineren van een netwerk om bloeddiamanten wit te wassen in Europa. De politie heeft hem in het vizier als mogelijke verantwoordelijke voor de wapentransporten. Ook zeven anderen uit Spanje, Andorra en Afrika worden verdacht van betrokkenheid bij de zaak.
Bloeddiamanten in ruil voor wapens en munitie
De wapens – waaronder antitankgranaten en munitie – zouden zijn verstopt tussen mijnbouwmachines en graafmaterieel, bestemd voor Liberia. Volgens een beschermde getuige vonden de onderhandelingen voor deze ruil plaats in Spanje en Liberia. De wapens zouden vervolgens zijn ingezet in het conflict in Sierra Leone. In ruil ontving het Spaanse netwerk kostbare diamanten.
Die diamanten werden naar verluidt met vervalste papieren via België op de Europese markt gebracht. Dit ondanks een VN-verbod op de export van diamanten uit Sierra Leone sinds juli 2000.
Betrokkenheid van Charles Taylor
De getuige verklaarde dat ook Charles Taylor, voormalig president van Liberia, op de hoogte was van de wapentransporten. Taylor werd in 2012 door een internationaal tribunaal veroordeeld tot 50 jaar cel voor zijn rol in oorlogsmisdaden in Sierra Leone.
Andere getuigen bevestigen dat er in Monrovia vergaderingen plaatsvonden tussen “blanke Europeanen” – vermoedelijk Spanjaarden – en leden van het RUF. Tijdens die bijeenkomsten zouden wapens zijn overgedragen in ruil voor diamanten. Ook zijn er geldtransacties van ruim 1,6 miljoen euro tussen Spanje en Liberia gedocumenteerd rond het jaar 2000.
Spoor loopt via haven van Bilbao
De politie vraagt nu de havenautoriteit van Bilbao om informatie over scheepsladingen met als bestemming Liberia tussen 1997 en 2003. Vooral ladingen met omschrijvingen als “mijnbouwmachines” of “graafmachines” worden onderzocht. Deze dienden mogelijk als dekmantel voor wapensmokkel.
Als blijkt dat via de Spaanse haven wapens zijn geleverd aan een gewapende groepering die misdaden tegen de menselijkheid pleegde, dan heeft Spanje mogelijk onbedoeld bijgedragen aan een van de gruwelijkste conflicten op het Afrikaanse continent.
Wordt Spanje de grondstoffengoudmijn van Europa?