Judith Goeree
In het kort
- De Guardia Civil ontdekte 941 illegale installaties voor waterwinning in heel Spanje.
- Zestig procent betrof ongeoorloofde waterputten; 31 personen worden onderzocht.
- De geschatte schade loopt op tot 270 miljoen euro.
- Er zijn 29 strafbare feiten en 1.684 administratieve overtredingen vastgesteld.
- Een deel van de illegale putten lag rond Nationaal Park Doñana.
Na maanden van stevige regenval en stijgende waterstanden in de stuwmeren lijkt het waterprobleem in Spanje minder urgent. Toch laat een nieuwe actie van de Guardia Civil zien dat illegale waterwinning nog altijd een hardnekkig probleem is. De politie-eenheid ontdekte 941 illegale installaties voor waterwinning en -opslag in heel het land. Zestig procent daarvan bestond uit ongeoorloofde waterputten. In totaal worden 31 personen onderzocht wegens misdrijven rond wateronttrekking en milieuschade. De geraamde schade loopt op tot 270 miljoen euro.
De actie maakt deel uit van operatie Zahorí, waarbij ook eenheden van de Spaanse natuurbeschermingsdienst SEPRONA en Burgerveiligheid betrokken waren. Doel is het beschermen van het openbaar waterdomein en kwetsbare ecosystemen.
Inspecties in heel Spanje
Tussen oktober 2024 en september 2025 controleerden agenten het gebruik van oppervlakte- en grondwater in het hele land. Daarbij troffen zij 941 illegale infrastructuren aan die zonder vergunning water onttrokken of opsloegen.
Van deze installaties bestond 60 procent uit putten (565). Daarnaast ging het om boringen (24 procent), waterbassins (4 procent) en andere constructies zoals omleidingen of kunstmatige overbrengingen (12 procent).
Volgens de autoriteiten leiden deze praktijken tot uitputting van rivieren, lagunes en moerasgebieden. Ook raken de ondergrondse grondwaterreserves – het water dat in natuurlijke watervoerende lagen diep onder de bodem ligt opgeslagen – overbelast. Dat vergroot de druk op natuurgebieden in een periode van aanhoudende droogte.
Strafbare feiten en boetes
De operatie bracht 29 strafbare feiten aan het licht. Het merendeel had betrekking op het onttrekken van openbaar water (59 procent), gevolgd door milieudelicten (28 procent) en overtredingen van de ruimtelijke ordening (7 procent).
Daarnaast werden 1.684 administratieve overtredingen vastgesteld, waarvan 77 procent verband hield met schendingen van de waterwetgeving.
Schade van 270 miljoen euro
Deskundigen van SEPRONA ramen de schade aan het openbaar waterdomein op meer dan 270 miljoen euro. Daarbij is ook gekeken naar de impact op flora en fauna in de getroffen gebieden. Volgens de Guardia Civil zijn deze taxaties essentieel om de ernst van de feiten juridisch correct te kunnen beoordelen.
Illegale putten rond Nationaal Park Doñana
Een deel van de onderzoeken vond plaats in de provincie Huelva, rond het Nationaal Park Doñana, dat al jaren kampt met overexploitatie van zijn grondwaterreserves. Acht natuurlijke personen en vijf rechtspersonen worden daar onderzocht. Er zijn drie milieudelicten en twee overtredingen van de ruimtelijke ordening vastgesteld.
In Las Rozas (Madrid) ontdekten agenten een niet-geautoriseerde boring zonder toestemming van de Taagbekkenautoriteit. Ook bleek een legale waterwinning te zijn gemanipuleerd met een frauduleus bypass-systeem vóór de volumemeter. Sinds 2002 zou voor circa 1,6 miljoen euro aan water illegaal zijn gebruikt.
In Mazarrón (Murcia) worden twee personen onderzocht omdat zij ruim 47 hectare droogland zonder vergunning hebben omgezet in geïrrigeerd landbouwgebied. De geraamde milieuschade bedraagt meer dan 2,9 miljoen euro.
In Córdoba troffen inspecteurs twee clandestiene irrigatieputten aan. Ook hier bleken legale waterwinningen te zijn gemanipuleerd met een bypass-systeem, waardoor de werkelijke wateronttrekking niet werd geregistreerd.
Strenger toezicht op watergebruik
De controles tonen aan dat Spanje strenger optreedt tegen illegale waterwinning. Voor agrariërs, huiseigenaren en ondernemers betekent dit meer toezicht en hogere boetes bij overtredingen. In een land dat steeds vaker met droogte te maken heeft, wordt zorgvuldig waterbeheer een steeds grotere prioriteit.